..

Vereniging van Vrienden der Synagoge te Bourtange viert 25 jarig bestaan

Foto: Geert Smit

BOURTANGE – Zondagmiddag vierde de Vereniging van Vrienden der Synagoge te Bourtange het 25 jarig bestaan.

Simon Been vertelde in een volle Turfschuur over de ontstaansgeschiedenis van de vereniging. Na de 2e Wereldoorlog bleek dat van de, al kleine, joodse gemeenschap van Bourtange, slechts 5 leden de Shoah hadden overleefd. De 19e eeuwse synagoge was leeggeroofd en niet meer te gebruiken. Het Nederlands Israëlitisch Kerkgenootschap besloot de 5 mensen in te delen bij de joodse gemeente van Stadskanaal. De synagoge werd verkocht en jaren als woonhuis gebruikt.

Bij de reconstructie van de Vesting Bourtange heeft de Stichting Vesting Bourtange de synagoge in 1969 gekocht en deze werd gerestaureerd en in 1974 in gebruik genomen als voorlichtingscentrum. Vanaf die tijd gingen er steeds meer stemmen op om het gebouw weer als synagoge in te richten. Daarom werd in 1987 een Inrichtingscommssie in het leven geroepen, bestaande uit: de heer en mevrouw Koeman, de heer en mevrouw Kosses, de heer en mevrouw Granaada, de heer en mevrouw Van Bekkum, de heer Levisson, de heer Heilbron en de heer en mevrouw Fokkens. (Mevrouw Geesje Koeman en de heer en mevrouw Bennie en Lammie Kosses-Drenth (bekend van het Achterhuis in Stadskanaal) waren op het feest in de Turfschuur aanwezig). Op 3 april 1989 werd de synagoge geopend door de cultureel attaché van de Israëlische ambassade, de heer Aviran en in datzelfde jaar vierde rabbijn Jacobs hier het eerste Chanoekafeest.

Op 8 augustus 1990 werd uiteindelijk de Vereniging van Vrienden der Synagoge te Bourtange opgericht. De Vereniging is sinds die tijd betrokken geweest bij de realisatie in 2000 de mikwe, (dat is een belangrijk reinigingsritueel in het Jodendom en de speciaal voor dit ritueel gebouwde bad wordt ook zo genoemd) en werd de tentoonstellingsruimte in de vroegere onderwijzerswoning door Wout van Bekkum geopend. Wout is de zoon van de onlangs overleden Henny Van Bekkum – Sachs.

Op 10 november 2004 werd voor het eerst sinds tientallen jaren een jongen bar mitswa; het was Morris Cohen Rapoport, achter-achter-achterkleinzoon van rabbijn Mozes Meijer Cohen, die in 1842 deze synagoge heeft ingewijd. De plechtigheid werd geleid door rabbijn Stiefel. Ook mocht de de vereniging meewerken aan het door de “Vey Mestdagh Stichting” in 2004 uitgebrachte boek “De Joodse Gemeenschappen in Westerwolde”.

Met het NIK werd in 2005 een overeenkomst gesloten over het onderhoud van de 4 Joodse begraafplaatsen in de Gemeente Vlagtwedde. Er werd op de Joodse begraafplaats in het buurtschap De Maten in 2005 een gedenksteen geplaatst.
In 2008 werd ter herinnering aan Lammert Huizing in Sellingen een gedenksteen onthuld. Lammert Huizing verleende in zijn boerderij in de Sellingerbeetse onderduik aan de familie Sachs. In 2013 heeft de Vereniging een bijdrage geleverd aan het tot stand komen van een grafsteen met 23 namen op de plaats van de verdwenen Joodse begraafplaats van Loppersum.

Kapiteinslogement:

In 2014 heeft de Gemeente Vlagtwedde het kapiteinslogement aan de marktplaats gekocht en in beheer gegeven aan de Stichting Vesting Bourtange, met de bedoeling het aan de synagoge te koppelen als extra expositieruimte. De vereniging is erg blij met de uitbreiding, de eigen collectie kan beter tot zijn recht komen en het geeft ook mogelijkheden om grotere exposities binnen te halen.
Van het Joodse leven is op het Groninger platteland weinig meer terug te vinden en steeds meer mensen, vooral jongeren, weten weinig tot niets van de toch wel redelijk recente geschiedenis , ondanks het feit dat lessen over de Jodenvervolging in de 2e Wereldoorlog tot de kerndoelen van het onderwijs behoren

Naast de jaarlijkse Chanaoeka- en Pesachvieringen zijn er in de afgelopen jaren in en om de synagoge allerlei activiteiten georganiseerd , meestal in samenwerking met het Genootschap Nederland – Israël. Met name de vieringen trekken veel belangstelling en het zijn niet alleen ouderen die deze bijeenkomsten bezoeken. De vereniging prijst zich, in tegenstelling tot veel andere verenigingen, gelukkig met een stabiel, zelfs groeiend ledenbestand. Maar ook buiten de leden om zijn er mensen die een bijdrage leveren voor b.v. de collectie in het museum.

Na deze woorden sprak Opperrabbijn Jacobs over het toenemende Antisemitisme in Nederland en sprak hij zijn zorg uit over de weer toenemende sentimenten van haat en afkeer jegens Joden en vreemde minderheden. Hij benoemde de eenzijdige berichtgeving wat betreft de situatie in het Midden-Oosten en het niet (durven) benoemen van de werkelijke feiten.

Na deze speeches was de mogelijkheid om het kapiteinslogement en de synagoge te bezichtigen en werd er door Wubbe Schoenmaker, directeur van Stichting de Vesteing Bourtange, verteld over de plannen voor het geheel. Na de bezichtiging werd  nog onder het genot van een (koosjer) hapje en drankje nagepraat.

Tijdens de pauzes speelde “Klezmer en Co” de typerende melancholieke muziek die oorspronkelijk in de Joodse cultuur in Oost-Europa werd gespeeld.

Bron: Speech Simon Been.

Tekst en foto’s ingezonden door: Geert Smit

no images were found

Op het beeldmateriaal op de website van RTV Westerwolde rusten auteursrechten.