Organisatie verwacht zo’n 180 personen op reünie Fabrieksterschool Veelerveen

Foto ingezonden

VEELERVEEN – Op zaterdag 13 oktober 2018 wordt de tweede reünie gehouden van de voormalige Fabrieksterschool Veelerveen, in dorpshuis “Ons Noaberhoes” te Veelerveen.

Het is een opmerkelijke reünie, omdat de school er al lang niet meer is. De school heeft bestaan van 1918 tot 1972, het schoolgebouw is daarna afgebroken.

Reünie 1997

In 1997, 25 jaar na het opheffen van de school, is er een grote reünie georganiseerd waarbij bijna 500 personen aanwezig zijn geweest. Dat was een groot succes en voor de deelnemers een onvergetelijke herinnering. Er is destijds in de lokale pers veel aandacht aan besteed met krantenkoppen als “Veelerveen beleeft hoogtijdagen”, “Boek en schoolreünie in Veelerveen” en “Invasie oud-leerlingen en oud docenten in Veelerveen.”

Destijds waren er 630 namen van oud-leerlingen beschikbaar. 50 daarvan bleken niet meer in leven te zijn of niet meer in staat om te kunnen komen. 580 oud-leerlingen werden aangeschreven, waarvan er 320 op de reünie zijn geweest, vergezeld van 160 partners en een aantal genodigden maakte dat er bijna 500 personen aanwezig waren; een verbazingwekkend groot aantal.

De reünie vond plaats in een grote feesttent tegenover de voormalige aardappelmeelfabriek in Veelerveen Zuid, dicht bij de plaats waar de school heeft gestaan.

Ter gelegenheid van de reünie is er toen een fraai reünieboek uitgegeven. Dat boek verhaalt uitvoerig over het ontstaan en de geschiedenis van de school, over de oorlogsjaren en de nieuwe tijd daarna.

Bovendien wordt aandacht besteed aan de voetbalclub met het roemruchte verleden en de voormalige aardappelmeelfabriek welke in feite indirect de aanleiding tot het stichten van de school is geweest.

Kortom, het was een unieke gebeurtenis. Doordat het bestand aan oud-leerlingen op natuurlijke wijze langzaam maar zeker terugloopt, en de voormalige reüniecommissie er niet aan ontkomt dat ook zij te maken heeft met de tand des tijds, lag het niet voor de hand om nog eens een reünie te organiseren.

Echter, geïnspireerd door andere reünies en nostalgische gevoelens, sloeg de stemming plotseling om en was verrassend genoeg de reüniecommissie nu ineens voorstander van het organiseren van een nieuwe reünie. Daarom gaan we het nu toch nog een keer doen!

Reünie 2018

In 2018 is het exact 100 jaar geleden dat de Fabrieksterschool is opgericht, wat een reden temeer is waarom in oktober 2017 is besloten om nogmaals een reünie te houden.

De reüniecommissie van 1997 was in belangrijke mate nog intact en is aangevuld met een aantal even enthousiaste oud-leerlingen van een paar leerjaren later. De voormalige stichting is weer in het leven geroepen en om de drie weken komt de commissie bijeen in het dorpshuis in Veelerveen.

De belangrijkste opgaven waren om geld te verkrijgen om met name de aanloopkosten te kunnen betalen, en het vinden van de oud-leerlingen.

Door het vinden van ca. 25 sponsoren, vooral uit de directe omgeving, is de eerste doelstelling snel gerealiseerd. We konden daardoor al gauw besluiten dat we door konden met de organisatie.

Het vinden van de oud-leerlingen bleek een hele klus. De adressen van1997 waren nog beschikbaar, dat bleken er ca. 650 te zijn; maar gezien de hoge leeftijden van een belangrijk deel van de oud-leerlingen was de verwachting dat misschien wel de helft niet meer in leven zou zijn of niet meer in staat om op de reünie te komen. Die verwachting bleek uit te komen.

In april 2018 was van nagenoeg alle oud-leerlingen bekend of ze wel of niet nog in leven zijn, en zo ja waar ze momenteel wonen; dat is gelukt door intensief speurwerk, mede dank zij het internet, sociale media, een uitzending van de Noordmannen, de pers, familie, vrienden en bekenden.

Het bleken er nog ca. 300 oud-leerlingen te zijn, welke alle door ons zijn uitgenodigd. Bijna driekwart woont nog in Oost Groningen, wat voor ons aanleiding was om de uitnodigingen zoveel mogelijk persoonlijk te gaan bezorgen.( We bespaarden daardoor veel porti-kosten). Dat is zeer op prijs gesteld, het leidde tot vele plezierige gesprekken.

Uiteindelijk zullen volgens de meeste recente aanmeldingen er 133 oud-leerlingen op de reünie aanwezig zijn, vergezeld van 54 partners, derhalve komen er 187 personen. Daar is de reünie commissie zeer content mee.

Bijna iedereen die nu komt ,is in 1997 ook geweest. De gemiddelde leeftijd is 72 jaar, de oudste is 95 jaar en de jongste 54 jaar. ( In 1997 was de gemiddelde leeftijd 59 jaar).

Opzet en programma

De opzet en het programma is wat meer bescheiden dan in 1997, ook rekening houdend met de hogere gemiddelde leeftijd van de reünisten. Destijds was er door het grote aantal deelnemers een mega feesttent nodig, wat nogal wat logistieke inspanning vergde. Er was een officiële opening door burgemeester Engbert Drent, een foto expositie, een feestavond met muziek en het reünie boek.

De bedoeling is deze keer vooral om na zoveel jaren gezellig bij te praten, met niet te veel poeha er om heen. Niettemin is de organisatie er in geslaagd om een mooi programma aan te bieden.

Het dorpshuis is geopend vanaf 13.00 uur, waarna de opening van de reünie om 14.00 uur zal geschieden.

Behalve het gezellig samen zijn in alle ruimtes van het dorpshuis, is er een doorlopende digitale foto expositie, wordt er een kort toneelstuk opgevoerd door de lokale toneelgroep VIP over Boelo Tijdens, kan het boek “Bellingwedde een rijke historie” worden gekocht evenals alle foto’s op usb sticks en wordt de dag afgesloten met een koud en warm buffet.

Als noviteit wordt de deze zomer in ere herstelde dorpsklok van Veelerveen bij aanvang van de reünie geluid.

Geschiedenis, terug in de tijd

Ontstaan en ontwikkeling van het dorp Veelerveen

Tot het jaar 1900 had het dorp Veelerveen een heel geringe omvang. Het bestond nog maar kort, de naam zegt het al, het is een veenkolonie bij Veele. Er woonden ca. 12 gezinnen, bestaande uit ongeveer 100 personen, de huishoudens waren immers groot.

In de jaren negentig van de negentiende eeuw ontstond het plan om Westerwolde te kanaliseren ten behoeve van de waterafvoer en om vrachtvaart mogelijk te maken. Dit was enerzijds van belang voor de vervening, anderzijds voor de opkomende landbouw en industrie.

Initiatiefnemer was de heer Boelo Tijdens, landbouwer te Nieuw Beerta en lid van de Tweede Kamer. Hij was de oprichter van de Vereniging ter Bevordering der kanalisatie van Westerwolde.

(Op de middag van de reünie zal een humoristisch toneelstuk over Boelo Tijdens worden opgevoerd).

Tussen 1910 en 1920 zijn drie met de “hand” gegraven kanalen gereed gekomen. Het Boelo Tijdenskanaal in 1911, Het Mussel A kanaal in 1916 en het Ruiten A kanaal in 1920. Het graven ging van het noorden naar het zuiden.

Het kruispunt van deze drie kanalen was natuurlijk een zeer strategische plaats om de aardappelmeelfabriek Westerwolde in 1914 te bouwen en te gaan exploiteren.

Dat is in feite de aanzet geweest voor de snelle groei daarna van het dorp Veelerveen. Er werden vele tientallen huizen gebouwd voor de fabrieksarbeiders en de verveners. Te noemen zijn de locaties aan de Veelerveensterweg direct bij de fabriek, aan de Oude en de Nieuwe Veendijk, de Verbindingsweg (vroeger Woningbouwlaan genoemd), in de Kuilen, de Vennen en Nienoordstreekje.

In verband daarmede kwam er grote behoefte aan een school, welke in 1918 tot stand kwam (Hierna meer daarover).

Het dorp werd verder ontwikkeld, omstreeks 1930 kwam er een kerk, en een bloeiende middenstand, met in de jaren vijftig en zestig vier café’s, drie bakkerijen, een smid, verschillende kruideniers, textiel- en galanteriewinkels, twee fietsenmakers, twee schoenmakers en niet te vergeten “Nieman’s meul’n”.

(Jan Schut heeft met zijn gedicht hierover het een en ander prachtig verwoord).

Ook was er sprake van een bloeiend verenigingsleven. De voetbalvereniging schreef historie en speelde in de hoogste amateurklasse van Nederland.

Na de sluiting van de aardappelmeelfabriek in 1962 ging de bedrijvigheid in het dorp geleidelijk aan achteruit. De middenstand verdween en het personeel van de fabriek verhuisde voor een deel naar Ter Apel en Musselkanaal. Ook de werkgelegenheid in de agrarische sector nam behoorlijk af.

Tegenwoordig heeft Veelerveen nog steeds ca. 600 inwoners. Natuurlijk is er ook in Veelerveen sprake van vergrijzing en krimp. Zo zijn de school- zie hierna- en de kerk inmiddels gesloten, is er nagenoeg geen middenstand meer en is ook de gymnastiekvereniging verdwenen.

Toch is er ook sprake van stabilisatie en een lichte groei in bepaalde sectoren. Er zijn nog een paar ambachtelijke bedrijven alsmede ook een paar nieuwe bedrijfjes. Voorts is er de sportschool “De Wenakker” en een prachtig multifunctioneel gebouw “Ons Noaberhoes”, waarin een rijk geschakeerd sociaal en cultureel leven plaats vindt. Ook de roemruchte voetbalvereniging bloeit en heeft een prima jeugdafdeling. Daarnaast zijn er allerlei recreatieve voorzieningen.

Het een en ander is door de actieve Vereniging voor Plaatselijke Belangen Veelerveen vastgelegd in de Dorpsvisie Veelerveen 2017.

Kortom: Veelerveen leeft!

Fabrieksterschool

Na de opening van de aardappelmeelfabriek “Westerwolde” in 1914 en de bouw van de vele woningen groeide het inwoneraantal van Veelerveen, zoals gezegd, heel snel.

Niet alleen vanuit Veelerveen, maar ook uit de wijde omgeving zoals het Hebrecht en het Rhederveld, kwamen de verzoeken voor het stichten van een school. In december 1916 werd door de gemeente Bellingwolde tot de bouw van een school besloten en in maart 1918 werden de school en de hoofdonderwijzers-woning door de aannemers opgeleverd.

(Overigens was er in de Vennen in Veelerveen ook al een school, doch die stond richting Veele in de gemeente Vlagtwedde).

De school is geopend op 7 mei 1918, officieel heet de school Veelerveen Zuid, maar iedereen noemde de school de Fabrieksterschool, omdat ze in de buurt van de fabriek is gebouwd.

Hoofd der school werd de heer Van Denderen, welke kwam uit de omgeving van Zutphen. Het aantal leerlingen bedroeg toen 110; in 1923 waren er al 171 leerlingen.

In de jaren twintig en dertig hadden de meeste bewoners van Veelerveen het, evenals elders, slecht; het waren de crisisjaren, met veel armoede en werkloosheid. Via de school gaf de gemeente ondersteuning aan de kinderen in de vorm van kleding en voedsel.

In 1929 werd meester Van Delden hoofd der school, als opvolger van meester Van Denderen. Daarna was meester Bos schoolhoofd van1937 tot 1944. Meester Bos was op 91 jarige leeftijd aanwezig op de reünie van 1997. Dat gold eveneens voor de toen 86 jarige meester Ter Horst welke van 1932 tot 1956 onderwijzer aan de school is geweest. Hij heeft nog een waardevolle bijdrage aan het reünieboek geleverd.

In 1944 werd meester Groen uit Bellingwolde benoemd tot opvolger van meester Bos. Dat gebeurde in een roerige periode, de eindfase van de oorlog.

Bij de bevrijding in april 1945 werd de onderwijzerswoning in puin geschoten, terwijl het schoolgebouw ternauwernood werd gespaard. Een deel van de bevolking van Veelerveen, waaronder de familie Groen, kwam letterlijk tussen twee vuren te zitten en vluchtte het veen in, alvorens de bevrijding uitbundig kon worden gevierd. Meester Groen bleef hoofd tot 1969.

De langste staat van dienst heeft juffrouw Hemmes gehad. Zij was aan de school verbonden van 1937 tot 1972. Daarna is ze nog op de nieuwe school werkzaam geweest tot 1978.

De voornoemde leerkrachten hebben onder moeilijke omstandigheden borg gestaan voor een goede school die overal een uitstekende naam had.

In 1969 werd meester Groen opgevolgd door meester Blokzijl uit Siddeburen. Met hem kwam de logische en noodzakelijke vernieuwing. De school was met heel beperkte middelen gerund en de huisvesting voldeed totaal niet meer aan de eisen des tijds.

In 1972 is de nieuwe school De Zuidvenne geopend, terwijl de twee oude scholen in Veelerveen, de Fabrieksterschool en de Venneschool, werden gesloten, volgens de krantenkoppen werden ze met plezier dichtgespijkerd, en in de jaren daarna afgebroken.

De heer Blokzijl werd hoofd van de nieuwe school, later heette dat directeur, en is dat gebleven tot zijn pensionering in 2002. Hij zal op de reünie aanwezig zijn.

Inmiddels is De Zuidvenne in 2012 noodgedwongen gefuseerd met de openbare basisschool de Vrieske honk in Vriescheloo, er waren onvoldoende leerlingen om zelfstandig te blijven voortbestaan. Naast het schoolgebouw is het multifunctioneel gebouw Ons Noaberhoes gebouwd. In beide gebouwen vinden diverse sociaal culturele activiteiten plaats. Met recht kunnen deze beide gebouwen als het kloppende hart van Veelerveen worden beschouwd.

Het is ook met bijzonder groot genoegen dat wij juist op deze plaats onze reünie houden. Wat ons betreft is daarmede de cirkel helemaal rond.

Reüniecommissie

Voor de volledigheid volgt hier de samenstelling van de reüniecommissie.

Henzo Hidding, voorzitter Veendam

Jan Greven, penningmeester Warffum

Lamke Oostdijck- Flink, secretaris Winschoten

Jaaptje Speelman- Drenth Vlagtwedde

Jantje Edens- van Wijk Bellingwolde

Marietje Nobbe- Trenning Wedde

Trienus Nomden Vlagtwedde

Marietje Orsel- Everts Vriescheloo

Jan Schut Winschoten

Anja Tammes- van Linge Veele

Annie Trenning Vlagtwedde

Ingezonden.

Op het beeldmateriaal op de website van RTV Westerwolde rusten auteursrechten.