Gedenkteken voor antifascisten geplaatst bij grensovergang Wymeer

Foto: Jan Glazenburg

BELLINGWOLDE, WYMEER – Zaterdag is bij grensovergang Wymeer een gedenkteken voor antifascisten geplaatst.

Lang voor de Tweede Wereldoorlog uitbrak, waren er Groninger communisten actief betrokken bij de hulp aan slachtoffers van het nazidom. Deze groep communisten werd de Rode Hulp genoemd. Vluchtelingen (deels afkomstig uit concentratiekampen in het Duits-Nederlandse grensgebied) werden in de jaren ’30 over de grens geholpen en verzorgd door de Rode Hulp.

Er was in die tijd een netwerk van vluchtwegen. De vluchtelingen werden met hulp van Nederlandse en Duitse anti-fascisten bij nacht en ontij over de grens gesmokkeld. In het Groninger grensgebied was, met name in het Oldambt, was de communistische partij sterk vertegenwoordigd. Vele landarbeiders, die lid waren van deze partij, zorgden voor de eerste opvang.

Niet alleen kwamen de vluchtelingen in Nieuwe Statenzijl de grens over, maar ook bij Bad Nieuweschans, Bellingwolde en bij Bourtange. Vervolgens werden ze overgebracht naar de stad Groningen. Sommige vluchtelingen bleven daar geruime tijd. Anderen reisden verder naar het westen van het land, met name naar Amsterdam.

In Nederland waren de vluchtelingen in wezen niet veilig. Ook in Groningen moesten zij zich schuil houden om niet de kans te lopen op arrestatie door de Nederlandse overheid en uitlevering naar Duitsland. Over het lot dat hun daar wachtte, hoefden zij zich geen illusies te maken. Toch namen vele vluchtelingen in Groningen opnieuw deel aan de strijd tegen Hitler. Zij raakten betrokken bij het vervoer van geld en materiaal naar de illegaal werkende communistische partij in Duitsland.

Door het plaatsen van gedenktekens wil de werkgroep Vluchtwegen 1933-1945, die bestaat uit zo’n 15 personen uit Nederland en Duitsland, de herinnering levend houden aan de Rode Hulp. In 2016 werd het eerste gedenkteken geplaatst. Dit was bij de sluizen van Nieuwe Statenzijl. Dit was op initiatief van Hans Heres, voormalig wethouder voor de CPN in Reiderland en Beerta. Klik HIER voor ons artikel.

Dit was tevens het startschot voor de start van het ‘Initiatief Vluchtroutes 1933 – 1945’. Antifascisten uit beide grensregio’s hebben sindsdien hun krachten gebundeld om plannen te maken voor het plaatsen van meer gedenktekens langs de grens. Op 5 mei 2018 werden drie gedenktekens onthuld bij Bad Nieuweschans, in Kanalpolder en bij het veerhaventje in Petkum.

Zaterdag werden nog twee gedenktekens onthuld, één in de haven in Emden en één bij de grensovergang Wymeer bij Bellingwolde. Het gedenkteken bij de grensovergang herinnert aan Derk Telkamp en zijn 18 jarige zoon, die ook Derk heette, uit de Lethe en Johan Bültena uit Wymeer. Samen hielpen zij zo’n 80 vluchtelingen naar Nederland. Klik HIER voor hun verhaal. Helaas staat op het gedenkteken een verkeerde tekst. Dit wordt binnenkort hersteld.

De werkgroep wil in de toekomst nog meer van dergelijke gedenktekens plaatsen. Ook in het Emsland waren vluchtroutes. De leden van de werkgroep zijn bezig zo veel mogelijk informatie te verkrijgen over deze vluchtroutes en de personen die er bij betrokken waren. Zodra dit bekend is en de subsidie rond, worden ook daar gedenktekens geplaatst.

Op het beeldmateriaal op de website van RTV Westerwolde rusten auteursrechten.