Wsv FLAL Pagedal wandeltocht op zaterdag 25 januari

Foto: Jacob Mook

STADSKANAAL – Zaterdag 25 januari 2020 wordt de Wsv FLAL Pagedal wandeltocht georganiseerd. De startplaats is bij Sport en Recreatiecentrum“PAGEDAL”te Stadskanaal.

Wsv FLAL (ca. 1350 leden en 12 winter wandeltochten) heet alle wandelaars hartelijk welkom in het Sport- en Recreatiecentrum Pagedal te Stadskanaal om deel te gaan nemen aan de Pagedalwandeltocht. Inschrijvingen vinden plaats in het Sport & Recreatiecentrum aan de Hoveniersweg 1 in Stadskanaal voorafgaande aan de start. Zowel leden als niet leden kunnen meedoen.

De routes gaan door het mooie Westerwolde en de Mondengebied van Drenthe en zijn vooraf door een team van 4 uitzetters (met veel wandelervaring) ontwikkeld en worden op de dag van de wandeltocht door voorafgaande aan de start van de tocht op de fiets met pijlen uitgezet. Deze worden na de laatste man/vrouw door een speciaal team weer weggehaald. Onderweg is de medische verzorging in goede handen van het Nederlandse Rode Kruis, om eventueel voor de eerste medische hulp te kunnen zorgen. Deze bevinden voor de 25 km op 2 rustpunten en voor de 40 km op 3 rustpunten.

Voor eventuele uitvallers is er een bezemwagen aanwezig die telefonisch is op te roepen.

Iedere deelnemer krijgt bij de start een routebeschrijving waar men zich voor heeft ingeschreven. Wandelen met honden is niet toegestaan, hier wordt ook op toegezien.

De naam van de wandeltocht is afgeleid van Pagedal en weer ontleend van het beekje Pagediep.

De afstanden zijn 25 en 40 kilometer. De start is om 09.00 uur.

Meer informatie zie www.flal.nl of info@flal.nl

STADSKANAAL

Van veen tot een groot dorp

Stadskanaal, met een lintbebouwing van 10 km en ca. 20 000 inwoners, vormt met Musselkanaal en Ter ApelkanaalDe Kanaalstreek” en wordt eigenlijk niet meer tot de streek Westerwolde gerekend, maar tot de Veenkoloniën. Van oorsprong was het een groot moerasgebied, het grote Bourtangermoor. Dat zich zelfs tot ver over de grens met Duitsland en Drenthe uitstrekte.

Naar aanleiding van het steeds maar het gesteggel in twisten over het beheer van de weide- en boekweitgronden tussen de boeren uit Onstwedde en de boeren uit Buinen en Valthe (Drenthe) gaven de Staten van beide provincies in 1615 aan landmeter Jan Sems en een collega de opdracht om een grenslijn dwars door de Oostermoerse– en Westerwoldsevenen uit te zetten. Heden vormt deze grenslijn de afbakening tussen de Provincies Groningen en Drenthe, de Semslinie genoemd.

In 1619 kreeg de stad Groningen de heerlijkheid Westerwolde en vele veengronden in bezit.

en werd door de raad van de stad Groningen besloten om de reeds bestaande kanaal van Wildervank naar Bareveld te verlengen door een kanaal op een afstand van 335 meter evenwijdig aan de Semslinie richting Ter Apel te graven (1765).

Vanuit Drenthe werden er monden gegraven en aangesloten op het Kanaal van de Stad, of wel het Stadskanaal. Het kanaal werd belangrijk voor de afvoer van turf, landbouwproducten en de aanvoer van stadsdrek en kunstmest.

Na het tot stand komen van het kanaal ontstonden er diverse bebouwingen langs het lange kanaal waaronder een agrarische nederzetting die de naam van het kanaal overnam en zo ontstond de plaatsnaam Stadskanaal (stichtingsdatum 1787). De eerste industrieën waren moutstokerijen waar uit aardappelen de zogenaamde ‘ moutwijn’ werd geproduceerd. Omstreeks 1866 ontwikkelden hieruit de aardappelmeelfabrieken.

Gemeentelijk viel Stadskanaal voor een deel vanaf 1814 onder de Gemeente Onstwedde en Wildervank, maar na de herindeling in 1969 werd het de zelfstandige Gemeente Stadskanaal en werd Onstwedde juist een deel van deze Gemeente. Wildervank kwam daarbij onder Veendam.

STADSKANAAL Centrum van spoorlijnen

Zo omstreeks 1905 werd Stadskanaal het centrum van 4 spoorlijnen t.w. Stadskanaal – Gasselternijveen naar Emmen en vanaf Gasselternijveen naar Assen (1905), tevens van Stadskanaal – Veendam naar Zuidbroek (NOLS 1910) en Stadskanaal – Musselkanaal – Ter Apel Rijksgrens (STAR 1924). Het station te Stadskanaal werd dan ook Stadskanaal hoofdstation genoemd. Door het opkomende wegtranssport en busvervoer waren de lijnen niet meer rendabel te exploiteren en na elkaar voor treinvervoer gesloten. Het merendeel van de lijnen waren merendeels na 1977 al opgebroken, behalve de lijn Musselkanaal – Stadskanaal – Veendam. Dit spoorgedeelte is vanaf 1992 in gebruik door de Museumspoorlijn STAR met als doel de lijn voor het nageslacht te bewaren als een historisch monument. Behalve het bewaren, restaureren, beheren en gebruik van erfgoed als stoomlocomotieven, rijtuigen, en goederenwagons is het nu een toeristische trekpleister van formaat. Toch ligt nu het streven om zo omstreeks december 2024 het spoorgedeelte Stadskanaal naar Veendam weer in gebruik te stellen voor personenvervoer, daarvoor is er een overéénkomst gesloten met de STAR die eigenaar van de lijn en grond is (totale kosten geschat ca. € 70 miljoen). Mogelijk wordt dan voor de STAR een museumlijn over de nog aanwezige spoorbaan (was dubbel spoor) naar Gasselternijveen aangelegd.

In de verre toekomst wil men weer een verbinding van Stadskanaal via Musselkanaal en Ter Apel naar Emmen realiseren, de Niedersaksenlijn, zodat er een rechtstreekse verbinding met Twente en zo ook naar Zwolle ontstaat.

Door de aanwezigheid van veel laag geschoolde veen- en landbouwarbeiders kwam Stadskanaal in aanmerking als vestigingsplaats van Philips waar in de hoogtij dagen ongeveer 3000 mensen werkten. Ook kwamen er mede door de spoorlijn meerdere industrieën en kwam Stadskanaal mede door Philips tot een sterke ontwikkeling. Ook ontstond er een groot winkelcentrum, nieuwe woonwijken en gemeentehuis, het recreatiegebied Pagedal en Julianapark, veel bossen, instellingen, scholen, een theater en vele andere voorzieningen.

Echter is heden de vestiging van Philips vertrokken en de productie naar lage lonen landen overgebracht. Dit gaf tevens de genadeslag aan de laatste spoorlijn.

Gasselternijveen

Deze plaats is ontstaan op de zandruggen bij het beekje de Hunze en maakt deel uit van de Gemeente Aa en Hunze gelegen in de provincie Drenthe. De eerste bewoners waren boeren en landarbeiders die vanuit Gasselte in de middeleeuwen hier hun boerderijtjes hadden gevestigd en ook met de vervening begonnen. De plaats bestaat ongeveer 350 jaar. In het jaar 1839 werd het kanaal van Gasselternijveen naar Stadskanaal gegraven waardoor er hier schippers gingen vestigen, om van hier turf en landbouwproducten te vervoeren. Sommige schippers gingen van hier uit producten over zee naar Duitsland en Denemarken vervoeren. Door deze ontwikkeling stond in Nederland Gasselternijveen in 1912 op de 4e plaats waar veel schippers waren ingeschreven. Heden is er in Gasselternijveen een scheepsvaartmuseum gevestigd. Ook straatnamen gaan terug op die periode. Na de toename van het gemotoriseerde vervoer werd het kanaal overbodig en uiteindelijk gedempt.

Heden heeft de aardappelmeelfabriek van AVEBE aldaar een productielijn plantaardig voedingseiwit en werd het eiwitcentrum van Nederland.

DE ROUTES 25 en 40 km.

De beide wandelroutes voeren vanaf het Sport- en recreatiecentrum Pagedal (1994) door het mooie recreatiegebied Pagedal (1973) met o.a. bos, weilanden en plassen, waarbij gebruik wordt gemaakt van de vele mooie en aantrekkelijke wandelpaden , door Stadskanaal naar het station van de STAR, door fraaie parken waaronder het in Engelse stijl, tijdens werkverschaffing in 1935 aangelegde mooie Julianapark (rijksmonument) met prachtige verschillende houten bomen. Verder gaan de routes door bossen en vloeivelden van het oude aardappelmeelfabriek “De Twee Provinciën” rondom Stadskanaal.

Eén van de hoogte punten is het spoorwegmuseum van de STAR (zie boven).

Van het bestuur van de STAR hebben wij toestemming gekregen om de route door de gebouwen van het museum te laten lopen en daar een 1e rustplaats met een Rode Kruispost te creëren. Na het kruisen van de spoorlijn splitsen de routes van 25 en 40 km zich.

Verder gaat de route rondom Stadskanaal door het van oorsprong oude moerasgebied van Vledderveen waar in het van oorsprong uit 1912 stammende waterschap huis heden ten dage café Veldzicht (2e/3e rustplaats) in is gevestigd. Van hieruit wordt de route vervolgd door het Vledderbos en dan naar de zandrug nabij het beschermd gehucht Ter Maarsch. Langs het oeroude Poggediep ofwel Kikkerdiep dat heden het Pagediep genoemd wordt en gaat de tocht terug via het Recreatiegebied Pagedal naar het Sportcentrum.

De 40 km gaat na de 1e rust de provincie grens over. Men komt dan door Gasselternijveenschemond, gaat over de oude spoorbaan (was dubbel spoor). Vervolgens door het grote Boeren Kruitbos (particuliere bossen van gebroeders Kruit) richting Gasselternijveen voor 2e rust in Mfc De Spil.

De route gaat dan van De Spil eerst over een gedeelte van de restanten van de oude spoorbaan van Stadskanaal – Gasselternijveen naar Assen en Emmen. Uiteindelijk door een donker bos om zich weer aan te sluiten op de 25 km.

Al met al hebben de 4 ontwerpers van de wandelroute er een mooi en gevarieerd geheel van gemaakt.

Afstandmeting Ubo Hes

Redactie Jan Schokker

Fotografie Jacob Mook

Bewerking en eindredactie Lodewijk Everts

Op het beeldmateriaal op de website van RTV Westerwolde rusten auteursrechten.