Verslag van Ooldrik Modderman van het ommetje door Gasselte

Foto ingezonden door Ooldrik Modderman

GASSELTE – Vanmorgen organiseerden wandelcoaches Eltjo Glazenburg en Els Eckhardt een wandeling door Gasselte. Hieronder het verslag van Ooldrik Modderman.

Struinen over de bloeiende Heidevelden-Zandverstuivingen Drouwenerzand/Gasselte 9 km.

De drie wandelcoaches van Wandelen Werkt hebben de prachtige bloeiende heidevelden van Drouwenerzand ontdekt. Zo werden de wandelaars uitgenodigd voor de woensdagochtendwandeling te komen naar Gasselte. Want ook van Drenthe daar wordt je stil van! Vele wandelaars wilden mee wandelen, vandaar dat er met drie groepen werd gewandeld. Mooie opkomst.

Startlocatie: Dorpshuis de Trefkoel, Achter de Brinken 6e, 9462 RH Gasselte. Prachtige locatie met goede cateringverzorging.

Route: Stukje door Gasselte-over de heide/zandverstuivingen-door het bos-langs Drouwen.

Historie der Gemeente Gasselte:

De voormalige gemeente Gasselte bestaat uit een zand- en veengedeelte die ieder een eigen specifiek verleden hebben. De grens tussen de beide gedeelten wordt gevormd door de Hunze of Oostermoersche Vaart. Ten westen hiervan ligt op de hoge zandgronden van de Hondsrug, Gasselte met haar buurtschap Kostvlies. Ten oosten van dit riviertje in het vroegere hoogveengebied ontstonden Gasselternijveen, Gasselterboerveen, Gasselternijveenschemond en Gasselterboerveenschemond.
De Monden waren in de eerste helft van de negentiende eeuw gerealiseerd.

Het es dorp Gasselte is de oudste kern. Uit opgravingen kan men concluderen dat er reeds in de 9e eeuw een nederzetting was met grote boerderijen ten westen van het huidige dorp. Ook is uit verschillende vondsten gebleken dat al duizenden jaren voor onze jaartelling er zich mensen hebben opgehouden in deze streek. Karakteristiek is de NH-kerk (het witte kerkje). Deze kerk dateert uit de tweede helft van de dertiende eeuw en was toen gewijd aan de Heilige Maagd Maria.

Bijnamen inwoners Gasselte: beren (bromberen) en diknakken (diknekken).

Het Drouwenerzand is een natuurgebied met stuifzanden.

Drouwenerzand: Een geducht natuurverschijnsel’

Ruim een eeuw geleden de stuifzanden tussen Gasselte en Drouwen. Maar was het er wel zo natuurlijk? Met evenveel recht mag je het Drouwenerzand mensenwerk noemen: teveel schapen op de hei, teveel plaggen gestoken voor de potstal ( is een stal waarin de mest wordt opgepot.)en teveel verkeer over het veld. Het bovenste laagje van de hei brak en het witte zand eronder raakte op drift. Aan het begin van de twintigste eeuw bedwong de mens het Drouwenerzand door het aanplanten van duizenden dennen.

Zandverstuivingen: De meeste stuifzanden ontstonden in de achttiende en negentiende eeuw toen vele tienduizenden schapen dagelijks de Drentse heidevelden afstruinden op zoek naar alles wat eetbaar was. Regelmatig werden er karrenvrachten heideplaggen gestoken voor de schaapskooi. Daarnaast was er druk verkeer over de hei en sleten de karren er diepe sporen uit. Gevolg van dat alles was dat op tal van plaatsen het heideoppervlak brak en het witte zand eronder op drift raakte.

Vanaf de achttiende eeuw benoemden de boermarken in de bedreigde dorpen uit hun midden ‘zandheren’ om de operaties tegen het zand te coördineren. Ze lieten aarden wallen tegen het oprukkende zand opwerpen en er werden bomen en houtwallen langs de essen aangeplant om het zand vast te leggen.
Pas bij de grote ontginningsoperaties aan het begin van de vorige eeuw kreeg men de zandverstuivingen definitief op de knieën door het op grote schaal planten van vooral de grove den. De zandverstuivingen waren uiteraard niet geschikt om als landbouwgrond aan te maken. Op tal van plaatsen in de Drentse bossen zijn de zandheuvels van de voormalige zandverstuivingen nog goed te herkennen.
Het beheer door de natuurorganisaties is er tegenwoordig vaak op gericht om het stuifzand net als de heide nieuwe kansen te geven. Er wordt bos gekapt om de wind meer vat op het zand te laten krijgen. Een zandverstuiving kent extreme temperatuurverschillen. Er is niets dat de warmte vasthoudt of koelte brengt. Op het heetst van een zomerdag bereikt de temperatuur vlak boven de grond waarden van rond de 50 graden, terwijl deze ‘s nachts al weer tot het vriespunt kan dalen. Onder deze omstandigheden weten slechts enkele soorten mossen en korstmossen zich aan de rand van de zandverstuiving te handhaven.

Natuurgebied Het Drouwenerzand:

Het gebied, met bossen, hei en zandverstuivingen, wordt thans beheerd door het Drentse Landschap, die er een kudde Drentse heideschapen laat grazen. Kenmerkend voor het gebied zijn de jeneverbesstruwelen. Van de planten zijn het zandblauwtje, het grasklokje, de wilde tijm en de stekelbrem opvallend. De jeneverbes, de wilde tijm en de stekelbrem staan op de Nederlandse rode lijst van bedreigde plantensoorten. De driehoornmestkever komt vanwege de schapenmest veelvuldig in het gebied voor. Daarnaast is het gebied aantrekkelijk voor vogels als de bergeend, de tapuit en de holenduif, de boomleeuwerik en de roodborsttapuit. Ook betrekkelijk weinig in Nederland voorkomende vogels als de grauwe klauwier en de klapekster worden er regelmatig gesignaleerd. Voorts valt het grote aantal heivlinders op. Van deze dieren behoren de tapuit, de grauwe klauwier en de klapekster tot de bedreigde vogelsoorten en de heivlinder tot de bedreigde dagvlinders.

De Hondsrug:

De Hondsrug is een langgerekte rug in Drenthe en Groningen die zich van Emmen tot de stad Groningen uitstrekt. Hij maakt deel uit van een groter geheel van zandruggen en stroomdalen in Drenthe en Groningen dat wel het Hondsrugsysteem wordt genoemd. De Hondsrug vormt, samen met een deel van het omringende gebied, het enige geopark van Nederland.
Het gebied bestaat uit naald- en loofbossen, meren, weides, dorpen, beken, stuifzanden, heiden en akkers. Binnen of bij het gebied zijn vijf natuurgebieden als Natura 2000-gebied aangewezen: (Zuidlaardermeer, Drentse Aa, Bargerveen, Drouwenerzand en Elper stroom). In deze gebieden komen verschillende zeldzame planten- en diersoorten voor, zoals de stengel loze sleutelbloem en qua dieren het gentiaanblauwtje, de welriekende nachtorchis, de kamsalamander en de grauwe klauwier.

Al met al een wandeling om goed op terug te kijken en wij zullen ook Drenthe nog wel vaker gaan ontdekken met onze wandelingen.

Verslag gemaakt door : Ooldrik Modderman
Foto’s gemaakt door : Henny van Huizen en Ooldrik Modderman

Klik HIER voor meer foto’s

Op het beeldmateriaal op de website van RTV Westerwolde rusten auteursrechten.