Dorpsraad Blijham wil het dorp nog aantrekkelijker maken voor inwoners en bezoekers

Foto: Catharina Glazenburg

BLIJHAM – Dorpsraad zet zich op meerdere fronten in voor de leefbaarheid van het dorp en de inwoners. Maar ook wordt gekeken naar toekomstige ontwikkelingen en mogelijkheden. Hiervoor heeft de Dorpsraad plannen uitgewerkt om het mooie het dorp Blijham voor de toekomst nog aantrekkelijker maken voor de inwoners en bezoekers. Dit heeft geresulteerd in een plan om het dorp in de toekomst om te vormen tot een openbaar arboretum dorp. Dat wil zeggen, dat er op daarvoor geschikte plekken bijzondere boomsoorten aangeplant gaan worden.

Een eerste fase van de plannen is uitgewerkt en het voornemen was om de ideeën en plannen, tijdens de afgelopen voorjaar geplande jaarvergadering, te presenteren. Maar door de corona uitbraak was het niet mogelijk om met grotere groepen mensen bijeen te komen. Gehoopt werd, dat dit in het najaar wel weer mogelijk zou zijn, maar helaas is er nu sprake van de tweede corona golf met de daaraan gekoppelde maatregelen. Om de inwoners en andere belangstellenden te informeren, voordat met de uitvoering wordt gestart, is er voor gekozen om via de media de uitvoeringsplannen kenbaar te maken.

De kansen en toekomstmogelijkheden zijn gevonden op basis van een inventarisatie van het dorp. Blijham ligt in een uniek landschap. Nergens komen zoveel verschillende landschapstypen samen dan rond Blijham en allemaal op loopafstand. Op zich is een lintdorp als Blijham niet uniek, maar wel het gegeven, dat het omgeven is door:

  • de stroomdallandschappen van de Westerwoldse Aa en de Pekel Aa.
  • het open landschap (dijkenlandschap) op de kleigronden.
  • de oudere zand- en veenontginningsgronden van de Bouwte. Deze vormen de overgang naar de veenkoloniale gronden.
  • het veenkoloniale gebied met de wijken als kenmerk.
  • het randveenontginningslandschap van de Morige.
  • de hogere zandgronden richting Hoorn
  • het oude hoogveenlandschap van de Hoornder Venen. Hier is plm. 4 tot 5 meter veen afgegraven.
  • de Zandstroom en de Wedderbergen als oude stuifzandgebieden.

Verder is het dorp voor meer dan zeventig procent omgeven door park, plantsoen en bos. Er zijn meerdere wandelstructuren aanwezig. Bovendien zijn er in de oude slingertuinen maar ook in andere particuliere tuinen bijzonder boomsoorten aanwezig.

Deze groengebieden worden regelmatig onderhouden, maar zullen ook regelmatig moeten worden vernieuwd. Door de enorme essentaksterfte in het Blijhamsterbos zijn er grote gaten in dit het bos ontstaan. De ziekte kon zo sterk in het bos toeslaan omdat er sprake was van monocultuur. Een zeer beperkt aantal soorten bomen en daardoor zeer kwetsbaar voor ziektes.

De inventarisatie gegevens waren aanleiding om te kiezen voor de uitbouw en kwaliteitsverhoging van het groen in en rond het dorp. Dit zal niet alleen gaan bijdragen aan de verbijzondering van een uniek karakter van het dorp, maar ook de biodiversiteit, natuur, leefomgeving, landschap, cultuurhistorie en behoud van identiteit verbreden en de kwaliteit van het groen versterken. Dit streven zal uiteindelijk moeten leiden tot een bijzonder openbaar arboretumdorp (een dorp met bomentuinen en bijzonder boomsoorten). De aanpak zal in fases uitgevoerd worden.

Arboretumdorp Blijham

Een kans om Blijham in de toekomst meer een eigen karakter te geven, waardoor ook de woonkwaliteit en leefbaarheid wordt versterkt en mogelijk ook de toerist aan zich bindt is: de schone lucht. Het is aangetoond dat er in de omgeving van Blijham sprake is van zeer schone lucht. Op meerdere bomen zijn namelijk korstmossen aangetroffen, die alleen maar gedijen in schone lucht. Deze schone lucht in combinatie met kwaliteitsgroen bieden de mogelijkheid om Blijham tot een Openbaar Arboretum Dorp te ontwikkelen.

Het dorp kent veel uiteenlopende beplanting met inlandse- boomsoorten en van oudsher blinkt het ook uit in cultuurvariëteiten. Denk aan de slingertuinen met hun grillige varianten. Maar de kwaliteit en biodiversiteit van het groen kan sterk verbeterd worden. Dit maakt het landschap aantrekkelijker en zal bijdragen aan de toeristische- en economische ontwikkeling van het dorp.

Er is veel publieke waardering voor het (oude) agrarisch cultuurlandschap. Natuur, landschap, rust en ruimte, dat is wat recreanten en toeristen trekt. De sector recreatie en toerisme biedt veel mensen werkgelegenheid. Voorbeelden van elders uit het land laten zien dat groen en recreatie elkaar versterken en dat voor een renderende recreatiebranche de waarde van groen op diverse manieren beter benut kan worden.

Het is belangrijk het groen te omarmen met als doel aan te tonen dat het geen kostenpost is maar een investering die zichzelf terugverdient. De behoefte aan kwaliteitsgroen groeit. Stijgende bezoekcijfers van stadsparken en tentoonstellingen wijzen dat uit. Vanaf 2014 zijn de provincies verantwoordelijk voor natuur en landschap, met beperkte Rijksmiddelen. Vooruitlopend op de toekomstige ontwikkelingen en niet af te wachten en maar zien wat het uiteindelijke resultaat gaat worden, zijn aanleiding geweest om in 2014 reeds met planontwikkeling te starten. Door plannen te ontwikkelen en deze op enig moment ook uit te voeren kunnen bedreigingen omgezet worden in kansen. Natuur met een grotere biodiversiteit door meer genetische variatie is beter bestand tegen veranderingen van de omgeving. Hierbij valt bijvoorbeeld te denken aan de veranderingen in het klimaat.

Het dorp Blijham heeft meerdere plekken waar de omgeving door middel van een kwaliteitsimpuls sterk verbeterd kunnen worden door deze terreinen te voorzien van bijzondere beplanting.

Palaios Arboretum

Het terrein van de voormalige landbouwhuishoudschool aan de Raadhuisstraat – Oosterstraat – Plantsoenweg is uitermate geschikt om als themapark ingericht te worden. (zie foto’s)

Bij het uitwerken van de plannen kreeg de Dorpsraad belangrijke informatie, die de keuze voor de boomsoorten sterk heeft beïnvloed. Het bleek namelijk dat dendroloog Johan van der Burgh, die les heeft gegeven aan de universiteit van Utrecht in palaeobotani en geologie, tijdens zijn onderzoeken heeft aangetoond, dat in oude aardlagen net boven de steenkoollaag, resten zijn aangetroffen van bomen en struiken die hier voor de ijstijd in grote aantallen aanwezig waren. Deze bomen en struiken zijn er gelukkig nog wel in de wereld, maar staan nergens meer op één plek bijeen.

Door deze boomsoorten bij elkaar te zetten in een bomentuin, ontstaat er een arboretum, waarvan er geen gelijke bestaat in Nederland en mogelijk zelfs niet in heel Europa. Besloten is om het plan voor een Palaios Arboretum voor te leggen aan de gemeente. De gemeente heeft, als eigenaar van het terrein, het project positief beoordeeld en enthousiast toestemming gegeven om dit terrein in te richten als Palaios Arboretum. Van de aanwezige bomen zal een aantal minder florerende gekapt worden, maar de meeste bomen worden opgenomen in het plan en zullen blijven staan, ondanks het gegeven, dat ze niet allemaal passen in het thema. Als de aanplant gereed is heeft Blijham met dit Palaios Arboretum iets unieks.

Boomgaard arboretum

In het deel van park Blanckenborg grenzend aan het Oosteinde stond vroeger een Oldambster boerderij. Dit is deels nog zichtbaar door een stuk verharding en de aanwezige beplanting. Naast dergelijke boerderijen waren altijd hoogstamboomgaarden aanwezig. Een deel van het gebied van de voormalige boerderij is geschikt voor de aanleg van een boomgaard arboretum. De gemeente heeft ook voor dit plan toestemming gegeven. Aansluitend bij het thema openbaar arboretumdorp zal dit Boomgaard arboretum worden voorzien van hoogstam appel-, peren-, pruimen-, kersen-, walnoot- en mispelbomen van soorten, zoals deze in het verleden hier veel voor kwamen. Als een onderdeel van het park, zal de fruitboomgaard openbaar toegankelijk zijn en mag iedereen de rijpe vruchten plukken.

Stand van zaken

Dorpsraad Blijham wil heel graag beide projecten inrichten en afronden, zoals dit op de tekeningen is aangegeven. Hier zijn echter veel kosten mee gemoeid. In principe zijn er voldoende financiële middelen toegezegd om te starten. Gehoopt wordt, dat inwoners, verenigingen, stichtingen, families en bomenliefhebbers een boom gaan adopteren. Hiermee krijgt de Dorpsraad wat meer financiële ruimte. Beide arboreta worden openbaar toegankelijk.

Toekomst

Blijham heeft potentie om het te ontwikkelen tot een lommerrijk dorp met hoogwaardige beplanting en een aantrekkelijk contrast met het open landschap. Er is een landschapsplan opgesteld, waarin de mogelijke verdere doorontwikkeling in kaart is gebracht. Op meerdere plekken zijn er naast de hiervoor beschreven plannen, mogelijkheden om de groenstructuur te versterken. Hierdoor wordt Blijham nog aantrekkelijker voor zowel bewoners als bezoekers.

Ingezonden door Dorpsraad Blijham

Foto’s: Catharina Glazenburg

Op het beeldmateriaal op de website van RTV Westerwolde rusten auteursrechten.