Mededeling over de RadioBingo

De Radiobingo is zolang de avondklok van kracht is vanaf 18:00 uur! De kaartjes zijn te koop bij de bekende verkooppunten.

Warmte in de natuur

Foto: Aart Jan Langbroek

REGIO – Warmte in de natuur; een ingezonden artikel van Aart Jan Langbroek.

Dieren in de winter

Eind februari, de zon is alweer aardig geklommen. We voelen zijn warmte áls hij schijnt; het kan nog aardig koud zijn. Vogels en zoogdieren zijn warmbloedig. Ze houden hun lichaamstemperatuur op peil door verbranding van vet en suiker. Warmteverlies wordt tegengegaan door hun veren of vacht. Insecten en wormen zijn niet actief en vaak diep weggekropen in de grond of tussen de beplanting. Daardoor kunnen vleermuizen en egels in de winter onvoldoende voedsel vinden. Zij zijn in winterslaap gegaan en verlagen hun lichaamstemperatuur om hun vet- en suikervoorraad te sparen. Het zijn vooral plantenetende dieren zoals reeën, muizen en vogels die in de winter op zoek gaan naar knoppen en zaden. Roofdieren als steenmarters, dassen en wezels houden geen winterslaap: zij eten zoogdieren en vogels.

Zon en planten

Planten kennen weliswaar verbranding ─ nodig voor groei en ontwikkeling ─ maar hun temperatuur is gelijk aan die van de omgeving. Het betekent echter niet dat zij passief zijn; planten vertonen namelijk ‘gedrag’! Alle planten groeien naar het licht. Fraaie voorbeelden zijn de wingerd of de bosrank. Bij hun hun drang zonnestralen op te vangen klimmen zij met hun ranken langs een stam omhoog. De schijfbloem van de zonnebloem zoekt eveneens het zonlicht ─ de warmte ─ op door zich zo te draaien dat deze steeds op de zon gericht staat. We zien ze tegenwoordig vaak in de Oldambtster bloem- en kleurrijke akkerranden staan.

Voorjaarsbloemen

Zo langzamerhand komen de bol- en knolgewassen uit de grond. Sneeuwklokjes en krokussen steken hun neuzen boven de grond uit en bloeien vermoedelijk al. In januari bloeiden de eerste narcissen al in de Parkwijk in Winschoten! Het zijn voorjaarsbloeiers die nog koude te verwerken hebben. Hun bloemen zijn er voor hun voortplanting. De meeldraden met stuifmeel en de vruchtbeginsels met zich ontwikkelende zaden kunnen zonnewarmte goed gebruiken. De kroonbladeren, fel gekleurd bij de krokus en fel geel bij het speenkruid vormen een soort omgekeerd klokje. Ze reflecteren het zonlicht zo naar de meeldraden en vruchtbeginsels dat zij opgewarmd worden. Ook de meeldraden en de kroonbladeren van het sneeuwklokje en het lenteklokje worden opgewarmd. Hun kroonbladeren die in dit geval een hangend klokje lijken vormen daarmee een broeikas. Het stimuleert de vorming van nectar en grotere zaden. In het voorjaar gaan vaak eerst de grotere insecten, zoals hommels, op bloembezoek. Hommels weten hun lichaamstemperatuur te verhogen door intensief met hun vleugels te trillen. Hun betrekkelijk grote, behaarde en fraai gekleurde lichamen houden de warmte goed vast ─ een voordeel bij koude.

Stinzenplanten

Veel van de kleurrijke voorjaarsbloemen zijn zogenoemde stinzenplanten, in het Gronings börgbloumkes. We zien ze vaak bij landgoederen waar ze zijn aangeplant, bijvoorbeeld bij de Ennemaborg in Midwolda en in gazons zoals bij het gemeentehuis in Wedde of het Klooster bij ter Apel. Daar kunnen we in het vroege voorjaar de boerenkrokus, lenteklokjes, verschillende soorten sneeuwklokjes, wilde narcissen, bostulpen en winterakonieten bewonderen in al hun kleurenpracht. Misschien komen later in het voorjaar de gewone en de knikkende vogelmelk, de wilde kievitsbloem en de vingerhelmbloem te voorschijn.

Tijd voor een wandeling.

Ingezonden door Aart Jan Langbroek

www.ivn.nl/afdeling/westerwolde-oldambt;

www.knnv.nl/groningen

Op het beeldmateriaal op de website van RTV Westerwolde rusten auteursrechten.