Ingezonden persbericht van Ecologisch Alternatief

Foto: Jan Glazenburg

WESTERWOLDE – Hieronder leest u een persbericht die is ingezonden door Ecologisch Alternatief.

Woensdag 21 april 2021 vergadert de gemeenteraad van Westerwolde over het verstrekken van € 165.000,– subsidie aan een particuliere organisatie.

De inwoners van Westerwolde moeten niet alleen de lasten, maar ook de lusten hebben van de bouw van alle zonnepanelenparken in de eigen gemeente. De bouwers van deze parken storten binnenkort een financiële bijdrage in het gemeentelijk duurzaamheidsfonds. Naar verwachting zal de gemeenteraad pas in het najaar van 2021 regels vaststellen wie voor welk doel subsidie kan aanvragen uit dit fonds. Bijvoorbeeld voor de aanschaf van zonnepanelen en/of andere investeringen die bijdragen aan het verduurzamen van woningen. Ecologisch Alternatief vindt het daarom te vroeg om nu al – zonder door de gemeenteraad vastgestelde regels – een subsidie aan één particuliere organisatie te verstrekken van € 165.000,–. Iedereen in Westerwolde dient een gelijke kans te hebben. De beoordeling van deze subsidieaanvraag door deze particuliere organisatie dient uitgesteld te worden. Ecologisch Alternatief zal, samen met het CDA, een daartoe strekkende motie indienen in de raadsvergadering van 21 april 2021.

Aan dit standpunt liggen de navolgende overwegingen ten grondslag.

Kredietverlening ten behoeve van de subsidiëring van een particuliere organisatie

Op 21 april 2021 wordt de gemeenteraad van Westerwolde gevraagd een krediet van

€ 164.995,– te verstrekken, waarmee het college van burgemeester en wethouders voor dit bedrag een subsidie kan toekennen aan een particuliere organisatie (Stuw). Uiteindelijk wordt dit krediet gedekt met gemeenschapsgeld uit het duurzaamheidsfonds. De gemeenteraad is sinds april 2020 in afwachting van een voorstel van het college van burgemeester en wethouders om kaders vast te stellen voor de verdeling van deze gemeenschapsmiddelen uit het duurzaamheidsfonds. In de raadscommissievergadering van 31 maart 2021 heeft de wethouder meegedeeld dat de gemeenteraad een voorstel voor deze kaderstelling in september 2021 tegemoet kan zien. Op grond van de hiernavolgende overwegingen wordt de motie kaderstelling duurzaamheidsfonds ingediend met als doel besluitvorming over de kredietverlening uit te stellen totdat de gemeenteraad regels voor het verlenen van subsidie uit het duurzaamheidsfonds heeft vastgesteld.

JURIDISCH KADER

  • De door de gemeenteraad op 13 juni 2018 vastgestelde Algemene subsidieverordening gemeente Westerwolde 2018;
  • De door het college van burgemeester en wethouders op 3 december 2019 vastgestelde Beleidsregels;
  • Uitspraak van de Raad van State van 2 november 2016 (ABRvS 2 november 2016, ECLI:NL:RVS:2016:29270), en de naar aanleiding van deze uitspraak door mevrouw J. Pex geschreven masterscriptie “Hoe gelijk en transparant is het in subsidieland? Over de verdeelpraktijk van begrotingssubsidies een incidentele subsidies” (1 augustus 2017).

Incidentele subsidie

Artikel 3 eerste lid van de Algemene subsidieverordening luidt: “Subsidie wordt slechts verstrekt indien de activiteiten zijn gericht op dan wel ten goede komen aan de inwoners van de gemeente en die passend zijn binnen de door de raad geformuleerde beleidskaders.” (onderstreping van mij, EvdH).

Het college van burgemeester en wethouders is voornemens het krediet als een “incidentele subsidie” aan een particuliere organisatie te verstrekken. Dit betekent dat de subsidieverstrekking bij uitzondering (incidenteel) niet gebaseerd is op binnen de door de raad geformuleerde beleidskaders (ter vergelijking: in de raadsvergadering van 21 april 2021 wordt de gemeenteraad gevraagd in te stemmen met het wijzigen van twee beleidskaders voor het kunnen aanvragen en toekennen van subsidies, te weten de Verordening Starterslening en de Verordening Blijverslening).

In het onderhavige geval wacht de gemeenteraad al sinds de raadsvergadering van 28 april 2020 op een voorstel tot het vaststellen van beleidskaders, zoals in die vergadering is toegezegd door het college (in relatie tot een door de gemeenteraad aangenomen motie alle gebiedsfondsen onder te brengen in een duurzaamheidsfonds). De aanvragende particuliere organisatie is al jaren bezig met haar activiteiten en heeft in het afgelopen jaar € 15.000,– ontvangen. Op 6 april 2021 heeft het college in antwoord op gestelde schriftelijke vragen geantwoord dat deze particuliere organisatie over dit bedrag geen verantwoording hoeft af te leggen. Dit is in strijd met de Algemene subsidieverordening, waarin vermeld is dat bij de subsidieverlening moet worden vermeld de wijze waarop verantwoording dient plaats te vinden (artikel 14, tweede lid sub f).

Verbod van winstoogmerk

Artikel 3, vierde lid van de Algemene subsidieverordening luidt: “Subsidie wordt niet verstrekt aan instelling ten behoeve van activiteiten waarbij sprake is van een winstoogmerk”. (onderstreping van mij, EvdH).

Artikel 18 van de statuten van Stuw bevatten bepalingen over het reserveren en uitkeren van winst. Het verstrekken van subsidie aan deze particuliere organisatie is in strijd met artikel 3 van de Algemene subsidieverordening en kan om die reden niet verstrekt worden.

Beleidsregels

In de introductie van de door het college vastgestelde beleidsregels voor het verstrekken van subsidies wordt vermeld: “De gelden zijn afkomstig uit gemeenschapsmiddelen en dienen dan ook democratisch gelegitimeerd te worden”.

Vervolgens vindt een opsomming plaats van activiteiten waarvoor de beleidsregels gelden, die allemaal een maatschappelijk, cultureel en sportief karakter hebben (Jeugd- en jongerenorganisaties; Amateurkunst en cultuur; Beleidsregels ter ondersteuning van publieksmanifestaties met een cultureel en / of sportief karakter; Beleidsregels met betrekking tot maatschappelijke organisaties; Beleidsregels met betrekking tot dorpshuizen; Beleidsregels Sport en Bewegen; Beleidsregels Dorpsraden / Dorpsbelangen). Hiermee wordt vastgesteld dat de beleidsregels niet van toepassing zijn op het verstrekken van deze incidentele subsidie voor een bedrag van € 164.995,– aan een particuliere organisatie.

Algemene beginselen van behoorlijk bestuur

Op 2 november 2016 heeft de Raad van State bepaald dat bij het verdelen van schaarse vergunningen de overheid de navolgende algemene beginselen van behoorlijk bestuur in acht dient te nemen, te weten het gelijkheidsbeginsel en het transparantiebeginsel. Deze twee algemene beginselen van behoorlijk bestuur kunnen naar analogie toegepast worden op het verdelen van (schaarse) subsidiegelden.

Het gelijkheidsbeginsel houdt in dat de overheid ook derden de gelegenheid moet bieden een beroep te doen op – in dit geval – het duurzaamheidsfonds. In Westerwolde zijn tenminste nog drie andere energiecoöperaties werkzaam (De Lehte stroomt, EC Oudeschans en de Werkgroep duurzaam Veelerveen). Dit gelijkheidsbeginsel wordt ook wel het beginsel van gelijke kansen genoemd.

Het transparantiebeginsel sluit aan bij de jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie. Om het beginsel van gelijke kansen te kunnen realiseren, moet een passende mate van openbaarheid worden gegarandeerd. Deze openbaarheid heeft betrekking op de beperkte beschikbare publieke middelen in het duurzaamheidsfonds, de verdelingsprocedure, het aanvraagtijdvak en de criteria die bij de verdeling worden toegepast. Van een passende mate van openbaarheid is sprake als de informatie over de verdeling voorafgaand aan het tijdvak wordt gegeven, de bekendmaking adequaat gebeurt en de verdeelregels of criteria duidelijk, precies en ondubbelzinnig zijn geformuleerd. Bij elke aanvraag dienen de verdeelcriteria op een identieke manier te worden toegepast.

Het formele gelijkheidsbeginsel houdt in dat aan partijen gelijke kansen worden geboden bij het verdelen van schaarse publieke middelen. Door het niet bieden van een passende mate van openbaarheid, wordt nagelaten een ruimte tot mededinging te creëren (denk aan de andere energiecoöperaties in Westerwolde). Onevenredige bevoordeling dient te worden voorkomen. Het verdelen van subsidiegelden uit het duurzaamheidsfonds mag niet gaan lijken op het toedelen van deze subsidie. Door het ontbreken van door de raad geformuleerde beleidskaders bij het verdelen van gemeenschapsmiddelen uit het duurzaamheidsfonds is niet duidelijk wat het budget is, wie potentiële gegadigden zijn en of een bepaald budgetlimiet wordt bereikt. Een incidentele subsidie behoort enkel te worden verleend als zich een uitzonderingssituatie voordoet. Dit is het geval als een partij met een maatschappelijk initiatief komt waar nog geen regeling voor bestaat omdat de gemeente Westerwolde er simpelweg zelf nog niet over had nagedacht. Aangezien het college op 28 april 2020 reeds heeft meegedeeld bezig te zijn met het opstellen van nadere regelgeving en in de raadscommissievergadering van 31 maart 2021 heeft meegedeeld dat de gemeenteraad in september 2021 in de gelegenheid gesteld wordt beleidskaders te formuleren, dient eerst deze nadere regelgeving door de gemeenteraad te worden vastgesteld, waarna op basis van deze beleidskaders eventueel subsidie kan worden toegekend uit het duurzaamheidsfonds.

Het nu reeds toekennen van een subsidie uit het duurzaamheidsfonds loopt vooruit op de noodzakelijke kaderstelling door de gemeenteraad, wat niet wenselijk is gelet op gelijkheid en transparantie. Zogenaamde vriendjespolitiek dient te worden vermeden. Willekeur lijkt op de loer te liggen omdat nu er geen regels zijn voor verdeling van de publieke gelden van het duurzaamheidsfonds, het lastig is om gelijkheid en transparantie te waarborgen. Niet in de laatste plaats bestaat er een noodzaak tot kaderstelling, omdat de toe te kennen subsidie voor Westerwoldse begrippen (erg) hoog is.

Samenvatting

Zonder een kaderstelling en het vaststellen van nadere regels door de gemeenteraad over het toekennen van gemeenschapsmiddelen uit het duurzaamheidsfonds wordt geen recht gedaan aan de vereiste transparantie en het bieden van gelijke kansen aan andere partijen. De toedeling van deze incidentele subsidie aan een particuliere organisatie wordt kwetsbaar in het licht van het door de Raad van State in zijn uitspraak van 2 november 2016 ontwikkelde toetsingskader. Het (on)bewust voortrekken van bepaalde organisaties, instellingen of partijen ligt op de loer. Daarom wordt de motie kaderstelling duurzaamheidsfonds ingediend, met als doel dat de gemeenteraad eerst een beleidskader vaststelt voor de verdeling van gemeenschapsmiddelen uit het duurzaamheidsfonds.

Ecologisch Alternatief

Op het beeldmateriaal op de website van RTV Westerwolde rusten auteursrechten.