TER APEL – IVN Westerwolde-Oldambt roept de gemeente Westerwolde op om de roekenkolonie bij Moekesgat niet te verjagen. Hieronder leest u de verkorte versie van de brief van de IVN aan gemeente Westerwolde.
Ter Apel 11 februari 2022
Geacht College, geachte leden van de raad,
De IVN Westerwolde-Oldambt laat jong en oud beleven hoe leuk, gezond én belangrijk natuur is. Dat doen we met natuuractiviteiten, cursussen, projecten en campagnes. Zelf leren en doen staan altijd centraal.
De IVN Westerwolde-Oldambt vindt het een goede zaak dat er na wordt gedacht over een goede verhouding tussen bewoners van Ter Apel, de tijdelijke kampeerders van camping Moekesgat en de roeken van de roekenkolonie op het eiland in het Moekesgat in Ter Apel.
De roek en de roekenkolonie in Ter Apel
De roek is familie van de kraaien. En, kraaien zijn niet geliefd. En het blijkt ook in Ter Apel: de campingbaas en met hem kennelijke ook de gemeente Westerwolde, zien ze liever verdwijnen dan verschijnen. Dat ze niet geliefd zijn geldt hier en nu. Maar dat is zeker niet overal en altijd zo geweest. De raaf is bij de Canadese indianen een goddelijk dier, in China betekenen twee eksters geluk in het huwelijk. Roeken zijn kolonievogels, zeer intelligent met een interessant sociaal leven dat veel weg heeft van een dorp, compleet met buitenechtelijke verhoudingen en burenruzies. De broedtijd is ongeveer van maart tot half mei. Roeken gebruiken hun roep om te communiceren. Er zijn wel 20 verschillende geluiden bekend.
De roek vestigt zich waar nestgelegenheid en voedsel aanwezig is. Hij ruimt engerlingen, emelten en ritnaalden op, maar ook uitwerpselen van honden. Daarom is de roek zeer nuttig voor ons mensen en een bijzondere vogel.
De Roekenkolonie bij Moekesgat is uniek door zijn grootte. Landelijk is het aantal roeken met 40% gedaald sinds 2000. De cijfers van Moekesgat bevestigen die trend. De roek is een beschermde vogel. Alleen al vanwege die afname is het noodzakelijk om uiterst voorzichtig om te gaan met het beheer. Nico de Vries schrijft:
Het eilandje in het Moekesgat is altijd al een trekpleister geweest voor vogels. Vaak komen vogelaars hier even kijken want het was jarenlang de plek om een ijsvogel waar te nemen. De aantrekkelijkheid was vooral de rust die het eilandje ondervond. Niemand had er last van, zelfs niet toen de roeken arriveerden. Na de jaren 70 en begin jaren 80 ging het ook al slecht met de roeken in Nederland. Waarschijnlijk door gif en vervolging. Want zwart is slecht!!!! Maar in de jaren 90 braken betere tijden aan voor de Roek en er kwamen voorzichtig weer wat meer kolonies in Nederland, in 2005 ook in het Moekesgat (85 paar). Vanaf dat jaar breidde de kolonie zich uit.
Ik zeg altijd wat is de Roek een gezellige vogel. De vogels zijn altijd bezig. Bij mijn reizen naar Oost Europa worden Roeken altijd met rust gelaten. Het zijn opruimers van schadelijke insecten en poep!! En lawaai, daar hoor je de mensen daar niet over, ze horen er gewoon bij.
Tevens zijn ze voor de aanwezige (broed) vogels een soort sirene. Een havik in de buurt, alle Roeken in paniek, de indringer wordt zo snel mogelijk verjaagd, en dat is voor de overige vogels opletten geblazen.
Op en rond het eilandje broeden o.a. Winterkoning, Merel, Roodborst, ijsvogel, Zanglijster, Fitis, Tjiftjaf, Zwartkop, Vink, Wilde eend, Meerkoet, Waterhoen, Koolmees, Pimpelmees, Roek enFuut. Misschien zijn het er meer. Kortom een heel mooi klein vogelrijk eilandje welke in de gemeente nauwelijks voorkomt . Het bosje met rust laten en er ontstaat een klein stukje wildernis waar veel vogels, insecten en flora zich prima zal thuis voelen.
Onze vogelclub is zeer ongerust dat alweer een vogelsoort (zie Toendrarietgans) het leven moeilijk wordt gemaakt.
De notitie van de gemeente Westerwolde
De gemeente heeft de raadsleden een notitie gestuurd. Deze notitie staat bol van vooringenomenheid. Het lijkt er op dat er naar één conclusie is toegeschreven. Allereerst de cijfers. Het rapport spreek “Enkele roeken in 2014”. Onze waarnemingen en die van de SOVON spreken de cijfers van het rapport van de gemeente tegen.
| Jaartal | Opgave gemeentelijke notitie | Opgave Sovon |
| 2005 | 85 | |
| 2012 | 207 paren | |
| 2013 | 234 paren | |
| 2014 | ‘enkele roeken’ | 210 paren |
| 2020 | 318 paren | 145 paren |
| 2021 | 381 paren | 126 paren |
Daarmee zijn de cijfers van de gemeente over 2014 niet alleen verwarrend maar ook onjuist. De gemeente denkt een toename te zien, de officiële tellers zien alweer een afname. De conclusie – “Inmiddels doen 381 paartjes roeken het functioneren van deze camping geweld aan” – is misplaatst.
Het te verwachten effect van de voorgestelde verjaagmethode van de gemeente
De notitie meldt dat de roeken een gevaar zijn voor de economische ontwikkeling van de camping. Toch menen de – ons onbekende – schrijvers dat “de camping (is) uitgegroeid tot een van de grootste toeristische attracties van Westerwolde voor zowel natuur- en rustzoekers als gezinnen met kinderen”. Deze twee uitspraken zijn tegenstrijdig. Geregeld wordt een rapport van dhr Doevendans genoemd als ecologische basis. We missen echter dat rapport zelf. De gemeente maakt haar bron niet bekend. Een belemmering van een economische ontwikkeling kan trouwens nooit een basis zijn voor een ontheffing.
De gemeente noemt de Nulweg als een alternatieve uitwijkplaats. De kans dat roeken daar
naartoe gaan, is niet groot. De bossen daar bestaan voor het grootste deel uit naaldhout. De meeste nesten zitten juist in eik, es en els. Vaak proberen roeken terug te komen naar de oude plek.
Met verdrijving van de roeken van het eiland, zullen de roeken zich vooral verspreiden over de bebouwde kom van Ter Apel en Ter Apelkanaal in kleine clusters. Daar zullen zij ook b.v. last kunnen veroorzaken bij geparkeerde auto’s met takken en uitwerpselen. Het resultaat is ongetwijfeld meer klachten.
Bij een ontheffing van de wet mogen de roeken worden verjaagd. De wet schrijft voor ‘iets’ terug te doen. Dat moeten reële compenserende maatregelen zijn, gericht op het in stand houden van de roeken. Dat is niet voor niets gericht op roeken omdat zij verjaagd worden. De door de gemeente genoemde ‘mitigerende’ maatregelen zijn niet reëel. Ze zijn niet gericht op het in stand houden van roeken. In het voorjaar van 2018 heeft IVN Westerwolde aangifte gedaan bij de provincie voor illegale houtkap op het eiland en verstoring van de roeken. De campinghouder is vervolgens gesommeerd de kap te staken op straffe van een boete. We verwachten daarom van de campingbeheerder geen steun voor roeken.
IVN Westerwolde-Oldambt roept op om de roekenkolonie niet te verjagen. De huidige plek is de beste plek is en het minst overlast gevend. IVN Westerwolde-Oldambt heeft als uitgangspunt dat we weer moeten leren leven mét de natuur. Daar past verjagen niet bij. Gemeente Westerwolde behoort tot de minst duurzame gemeenten in Nederland. Zie gdindex.nl/. Wellicht is het daadwerkelijk verbeteren van die belabberde positie op die index te realiseren door minder natuurvijandig te zijn. Of sterker, natuurvriendelijk te worden. Dan is het misschien een suggestie om informatieborden over de roek (en andere kraaiachtigen) te maken. Of bijvoorbeeld excursies met een natuurgids te houden. Of reclame te maken voor de Roekencamping Moekesgat. Maar maak er geen dood eiland van. En natuurlijk willen wij met plezier een excursie naar de roekenkolonie met u plannen. Als u belangstelling heeft, wilt u dit dan laten weten op: henk.kamstra@gmail.com
Namens de IVN Westerwolde-Oldambt, oud-voorzitters
N. de Vries
F. Schipper
H. Kamstra
A. J. Langbroek
Ingezonden