VLAGTWEDDE, WEENDE – Vanmorgen organiseerden de wandelcoaches een wandeling door Weende. Hieronder het verslag van Ooldrik Modderman.
Vanmorgen 02-03-2022 wandeling Wandelen werkt vanuit Weende-Ellersinghuizen.
Prachtig wandelweer en een hele mooie omgeving. Helaas door de hevige regenval van de laatste weken, waren hier en daar de paden erg nat/modderig. De opkomst was weer goed, steeds meer wandelaars weten ons te vinden, maar de max is wel 60 deelnemers. Wil je ook eens een keer mee, dan op tijd inschrijven iedere donderdag vanaf 18.00 uur. Animo is namelijk groot. Afstanden keuze om te wandelen in groepsverband 8-10 of 12 km.
Route start: Moenieks Weende-Liefstinghsbroek-Ellersinghuizen-Eemboerveld-Metbroekbosch-’t Winsel-Vlagtwedde-Wischmeiveld-De Hem-Doeneesch-Veldhuizeresch-Oosteresch-stukje langs de Ruiten-Aa-finish Weende Moenieks
Informatie over deze mooie omgeving:
De van Bommelhoeve, een Oldambster boerderij in Vlagtwedde:
Toen de nonnen 40 jaar geleden deze Oldambster boerderij tot hun vakantieverblijf verbouwden wisten ze niet hoe goed de locatie was gekozen. Hermeandering van de Ruiten Aa, plan Ellersinghuizer veld, EHS Westerwolde, het waren allemaal woorden van de toekomst. Toen was er een prachtig authentiek pand, net buiten de bebouwde kom van Vlagtwedde, in een landbouwgebied in de buurt van het Metbroekbos. Nu zijn de gronden rond de Herberg de van Bommelhoeve eigendom van de vereniging van Natuurmonumenten en is het gebied grotendeels heringericht naar de situatie van rond 1850. Een landschap dat de meeste mensen meer doet denken aan Drenthe, met essen, bossen, houtwallen en velden.
Het Liefstinghsbroek:
Is het oudste bos van de provincie Groningen en werd reeds in 1590 genoemd. Bij de verdeling op 24 januari 1590 van de goederen van Elisabeth Addinga van Westerwolde, weduwe van de hoofdeling Joest Lewe werd aan hun zoon Jurgen Lewe toegedeeld: “die helffte van ’t busch mit sijne eijckelscharen gronde toebehoren en gerechticheijden genoemd Lievestinge broeck”. Dit bos behoorde toe aan erve Liefstingh in Weende, dat voor het eerst genoemd werd op 31 juli 1474 als Levestinghus. Het gebied, bestaande uit een oerbosgebied met bosvegetatie en moerasachtige delen, maakt deel uit van het Dal van de Ruiten A. Het bos is het oudste bos van Westerwolde en maakt deel uit van de Natura 2000-lijst opgesteld door de Europese Unie.
Metbroekbos:
Lange tijd werden de bomen van het Metbroekbos door de buurtbewoners gebruikt voor van alles en nog wat. Na de novemberstorm van 1972 laat Natuurmonumenten de natuur haar gang gaan in het Metbroekbos. Als een boom sterft blijft hij gewoon staan. Spechten en holenduiven broeden in zo’n dode boom. Als de boom omvalt, zullen mossen, insecten en paddenstoelen het dode hout blijven gebruiken. De insecten trekken weer vogels aan. Kortom: de natuur wordt veel rijker als de dode bomen in het bos achterblijven.
Juiste definitie van de essen:
- een es is een in het landschap herkenbare en ruimtelijk begrensde eenheid.
- het primaire gebruiksdoel van een es is de teelt van akkerbouwgewassen.
- een es heeft meerdere percelen en is door meerdere grondgebruikers in bezit.
- een es heeft geen duidelijk zichtbare interne perceelsgrenzen zoals houtwallen of – singel
De Doeneesch:
De Doene Es, tussen Weende en Ellersinghuizen, wordt rond het jaar 1400 al genoemd.
Er werden toen, ten tijde van de late middeleeuwen, op de kruisdagen processies door de velden en landerijen gehouden om Gods zegen over de vruchten en gewassen af te smeken. Met het kruis voorop trok de stoet dan langs de essen, waarbij dan werd gezongen en gebeden. Op gezette plaatsen langs de route waren stopplaatsen waar de pastoor zijn rituele handelingen verrichtte en pauze werd gehouden. Deze plaatsen werden ook wel de “Hillige Stoule” genoemd.
Een van deze plaatsen lag vlak bij de Doene Es.
Vanaf de Doene-Esweg heeft u een schitterend uitzicht over de glooiende landerijen in de omgeving.
Hillige Stoute:
Op de es in de buurtschap Weende, nabij Vlagtwedde, is onlangs een grote kuil gegraven. Aan de randen staan paaltjes. Zomaar een laagte in het land is het niet. Nee, eeuwen geleden sprak daar de pastoor de gelovigen toe. In die tijd kreeg die plek ook zijn naam ’Hillege Stoule’. Heilige Stoel. “Die naam is tot ons gekomen en ook het verhaal dat daar aan vast zit”, vertelt voorzitter Jochem Abbes van de Historische Vereniging Westerwolde (HVW). “De kuil is in de loop der tijd verdwenen, maar op ons initiatief is hij weer gegraven. Wij willen zo het verhaal dat daar aan vast zit, levend houden.” Abbes doet zijn verhaal nabij die bijzondere plek. Oeroude bomen staan er in de buurt en dichtbij stroomt de Ruiten Aa. Nu is het herfst, maar het was in de lente dat de pastoor en de gelovigen er halt hielden. “Dat was voor de reformatie, voor 1593”, vertelt Abbes. “Het kerkje in Vlagtwedde, hier vlakbij, was rooms. In de lente was er altijd een processie waarbij de pastoor en de gelovigen over het land liepen en baden voor een goede oogst. Ze moesten een heel eind lopen en deze plek lag halverwege de route. Hier, in de kuil, werd uitgerust, maar ook gebeden en gezongen. Zo ontstond de naam Hillege Stoule. Zo ging het elk jaar, totdat de reformatie kwam en het kerkje hervormd werd.”
Het rooms-katholicisme werd zo uit Vlagtwedde weggevaagd, maar de naam voor die plek bleef. Zij ging door de eeuwen heen, net als het verhaal dat er aan vastzat. “En de kuil is tot ver in de vorige eeuw ook gebleven, maar verdween uiteindelijk ten behoeve van de landbouw”, zegt Abbes.
Maar nu is de kuil dus terug. “De grond hier wordt natuurgebied en van Natuurmonumenten hebben we toestemming gekregen om te graven. Van oudere bewoners van Weende weten we dat de kuil hier lag. Het is de bedoeling dat de kuil blijft en dat er een klein gedenkteken komt dat iets vertelt over deze plek.”Abbes vindt dat de terugkeer van de Hillige Stoule van Weende een nog ’rijker’ buurtschapje maakt. “Zo Westerwolds als Weende kan een plaats bijna niet zijn. Je hebt hier een oerbos, je hebt hier historische boerderijen als de Erve Boelmans en Eemsingh en de boerderijen Bruiningh en Wijbeling.”
Verslag: gemaakt door: Ooldrik Modderman.
Foto’s: Henny van Huizen en Greetje Dümmer. Klik HIER voor alle foto’s.
Wandelcoaches: Els Eckhardt, Andrea Weits, Eltjo Glazenburg, Jan Meijer en Ooldrik Modderman.