ESTERWEGEN – Op 9 mei is op de begraafplaats Esterwegen om 15.00 uur een internationale herdenking.
Acht mei is de geschiedenis ingegaan als dag van de bevrijding van het Duitse fascisme. Het is belangrijk deze dag te herdenken, omdat de bevrijding de voorwaarde is voor de ontwikkeling van democratie en een leven in vrede.
Nederland herdenkt jaarlijks, aan de vooravond van de nationale Bevrijdingsdag, op 4 mei de slachtoffers van de Duitse bezetting. De uiteindelijke capitulatie van het naziregimes op 8 mei 1945 wordt door
sommige Duitsers als de dag van de ineenstorting en nederlaag gezien. Maar voor iedereen betekent de 8 mei bevrijding een nieuw begin, met name voor diegenen die in het verzet zaten of emigrant waren, in
een concentratiekamp zaten, als soldaten aan het front moesten vechten of dagelijks onder het fascisme te lijden hadden.
De Duits-Nederlandse werkgroep 8 mei heeft zich als taak gesteld, met de jaarlijkse herdenkingsbijeenkomst op de begraafplaats Bockhorst- Esterwegen, de slachtoffers van het fascisme te herdenken en tegelijkertijd actuele ondemocratische en neofascistische ontwikkelingen, dictaturen en oorlogen aan te klagen.
„Wij zweren! (…)
Wij staken de strijd eerst wanneer ook de laatste schuldige voor het gerecht van de volken staat!
De vernietiging van het nationaalsocialisme met al zijn wortels is ons parool!
De opbouw van een nieuwe wereld van vrede en vrijheid is ons doel!
Dat zijn wij onze vermoorde kameraden, hun familieleden schuldig.“
(Eed van de overlevenden van het concentratiekamp Buchenwald)
In Esterwegen was tussen 1933 en 1945, als onderdeel van het systeem van SS, justitie en Wehrmacht, een gevangenenkamp gevestigd. In het Emsland en in de Grafschaft Bentheim waren er in totaal 15 van deze gevangenenkampen gerealiseerd. Het waren tegenstanders van het regime, of mensen met een andere politieke- of geloofsovertuiging. Tijdens de oorlog werden er 100.000 krijgsgevangenen ondergebracht. Daarvan stierven zo’n 20.000 door honger, ziektes, als gevolg van lichamelijke mishandeling of werden gewoon “afgeschoten” toen ze probeerden te vluchten.
Het Kamp Esterwegen werd door het Duitse Rijk in de zomer van 1933 gebouwd om politieke gevangenen onder te brengen. Van 1934 tot 1936 was Heinrich Himmler als Reichsführer SS daar de baas.
Tussen 1937 en 1945 was kamp Esterwegen een strafgevangenenkamp van de Duitse justitie. Hier, en in verschillende andere kampen zaten tijdens de Tweede Wereldoorlog Duitse soldaten gevangen die waren veroordeeld door de krijgsraden van de Wehrmacht. In “Lager Süd” van kamp Esterwegen waren verzetsstrijders uit verschillende West-Europese landen opgesloten, de zogeheten “Nacht- und Nebel-Gefangene”.
Kamp Esterwegen is nu een Europese gedenkplaats, die de herinnering aan alle 15 Emslandkampen en hun slachtoffers levend houdt. Het geldt als symbool tegen dictatuur, gewelddadige politiek en terreur, tegen nationalisme en racisme. Het roept op tot betrokkenheid bij mensenrechten, de rechtsstaat en de democratie.
Jaarlijks worden op of rond 8 mei het lijden en de doden in de kampen in het Duitse veen over de grens van de provincie in Duitsland herdacht met lezingen, muziek, stilte en het leggen van bloemen. Vanwege de nabijheid van deze kampen en hoe gevluchte kampbewoners de grens overstaken en hier ontvangen werden, is er een sterke band met het Groninger land.
Dit jaar is de herdenking op 9 mei om 15.00 uur op de begraafplaats Esterwegen aan de B401. De sprekers zijn: Bert Gedenk, pastor ev-ref. Gemeinde Gröne Stee, Emden, Evert Jan Veldman, dominee protestantse kerk Groningen en Anna Langhoff, kleindochter van Wolfgang Langhoff. Jaap Vos verzorgt de muzikale omlijsting.