GRONINGEN / WESTERWOLDE – De Grauwe gans is met afstand de grootste veroorzaker van agrarische schade in de provincie Groningen. In totaal keerde BIJ12, de organisatie die namens de twaalf gezamenlijke provincies het natuurbeleid uitvoert en schadeclaims afhandelt, meer dan twee miljoen euro uit aan door ganzen gedupeerde boeren in Groningen. Dat blijkt uit de nieuwste cijfers van BIJ12 over het schadejaar 2025.
De stijgende lijn in Groningen is geen incident, in heel Nederland schieten de kosten voor faunaschade omhoog. Landelijk steeg het totale schadebedrag van ruim 20 miljoen euro in 2016 naar bijna 100 miljoen euro in 2025.
De gans regeert
Uit de specifieke Groningse cijfers over het afgelopen schadejaar, dat liep van 1 november 2024 tot en met 31 oktober 2025, blijkt hoe dominant de ganzenpopulatie is in de statistieken. De Grauwe gans staat met een schadebedrag van € 1.149.056 eenzaam aan de top in onze regio en is hiermee verantwoordelijk voor 52 procent van alle schademeldingen. De grauwe gans wordt in de Groningse schade-top-5 gevolgd door de brandgans met € 534.684, de roek met € 180.505, de kolgans met € 104.519 en tot slot de houtduif met € 52.201.
Ganzen hebben het met name gemunt op de graslanden in onze provincie, die door veehouders intensief worden gebruikt. De schade aan graslanden in onze regio bedroeg maar liefst € 1.564.068. Andere getroffen gewassen volgen op gepaste afstand. Zo was de aan wintergraan € 150.229, aan snijmaïs € 103.940, aan pompoen € 58.025 en aan bloemkool € 51.652.
Waarom lopen de kosten zo extreem op?
Dat de schade door de Grauwe gans en andere diersoorten zo zwaar op de begroting drukt, heeft volgens de landelijke rapportage van BIJ12 vier belangrijke oorzaken. Allereerst zijn de mogelijkheden voor agrariërs om schade te voorkomen ingeperkt, omdat in meerdere provincies de actieve schadebestrijding voor sommige diersoorten niet meer mogelijk is door het wegvallen van de landelijke vrijstelling. Dit zorgt ervoor dat populaties minder effectief “beheerd”, dus afgeschoten of verjaagd kunnen worden. Landelijk is hierdoor bijvoorbeeld ook de schade door de houtduif, kauw en zwarte kraai in 2024 en 2025 geëxplodeerd naar bijna 12 miljoen euro, omdat deze vogels met name toeslaan in de zeer kostbare groente- en fruitteelt.
Inflatie
Daarnaast speelt de invloed van torenhoge gewasprijzen een grote rol. Wat de ganzen opeten is door inflatie en marktontwikkelingen simpelweg veel duurder geworden. Omdat de prijs per kilogram droge stof van regulier grasland, waaronder voorjaars-, zomer- en najaarsgras, sinds 2016 fors toenam, kost elke vernielde hectare de provincie aanzienlijk meer geld. Tegelijkertijd namen ook de schadeoppervlaktes en de totale gewasverliezen toe.
Een derde reden is het recordaantal schadeclaims dat wordt ingediend. Landelijk steeg het aantal aanvragen van minder dan 6.000 in 2016 naar ruim 13.000 in 2025. Grondgebruikers weten de weg naar BIJ12 steeds beter te vinden, mede omdat de organisatie beter vindbaar is, er voor meer diersoorten een vergoeding beschikbaar is en verschillende provincies de leges voor aanvragen hebben afgeschaft. Ook het aantal aanvragen per individuele grondgebruiker stijgt.
Wolf
Als laatste factor is er landelijk sprake van een opkomende schadepost door de wolf. Hoewel de impact hiervan in Groningen nog in de schaduw staat van de ganzenschade, steeg het uitgekeerde bedrag voor wolvenschade in Nederland naar bijna 1,6 miljoen euro in 2025, tegenover nog geen 300.000 euro in 2022. Dit komt door de groei van het aantal wolven en hun leefgebieden. In Groningen ging het om 26 aanvallen op vee tegenover twee gevallen in 2024. Vooral schapen zijn het slachtoffer, maar er is ook steeds meer schade aan andere, duurdere diersoorten zoals Alpaca’s en herdershonden. Door gestegen dierprijzen gaat het uitgekeerde bedrag per aanvraag flink omhoog.
Discussie over beheer laait op
Met een schadepost die in Groningen in tien jaar tijd bijna is verviervoudigd, van circa 600.000 euro in 2016 naar bijna 2,2 miljoen euro nu, groeit de druk op de politiek. De discussie tussen agrariërs, die aandringen op ruimere afschotmogelijkheden voor de Grauwe gans en natuurorganisaties zal door deze nieuwe cijfers weer losbarsten.