Het vandaag gepubliceerde soa-jaaroverzicht van het RIVM laat zien dat het aantal soa’s stijgt in Nederland. Tegelijkertijd daalt het aantal consulten bij de Centra Seksuele Gezondheid (CSG). Ook het aantal thuistesten en consulten bij huisartsen vanwege een mogelijke soa daalt. Volgens Soa Aids Nederland is dat een zorgwekkende ontwikkeling: juist nu soa’s veel voorkomen en blijven stijgen, laten minder mensen zich testen en worden infecties gemist. Extra inzet op preventie en testmogelijkheden is noodzakelijk.
Meer capaciteit en concrete doelen nodig
Soa Aids Nederland roept de overheid op om concrete doelen te stellen in het terugdringen van hiv en andere soa’s. Zoals het garanderen van toegang tot PrEP voor iedereen met een verhoogde kans op hiv, het bieden van laagdrempelige soa- en hiv-testmogelijkheden en het gebruik ervan voldoende te promoten. Zeker onder kwetsbare groepen.
Doelgroep vindt de juiste zorg niet
Het afgelopen jaar vonden 146.982 soa-consulten plaats bij de Centra Seksuele Gezondheid, een duidelijke daling ten opzichte van 159.252 in 2024. “Dit lijkt misschien goed nieuws, maar dat is het niet. Het dalende aantal consulten in combinatie met het hoge aantal diagnoses laat zien dat te weinig mensen de juiste zorg weten te vinden om zich te testen,” zegt Hanna Bos, arts Maatschappij en Gezondheid bij Soa Aids Nederland.
Stijging in meerdere soa’s
Tegelijkertijd nam het aantal diagnoses bij zowel de huisartsen als de CSG’s toe van gonorroe (+2,5%), syfilis (+7,2%) en hiv (+6%). “Deze stijging baart ons zorgen, want juist deze soa’s kunnen voor ernstige complicaties zorgen. En als te weinig mensen worden getest, krijgen steeds meer mensen met deze soa’s te maken”, legt Hanna Bos uit.
De sterkste stijging zien we bij heteroseksuele mannen en vrouwen. Onder heteroseksuele vrouwen nam het aantal syfilisdiagnoses toe van 43 naar 60 (+39,5%) en onder heteroseksuele mannen van 56 naar 64 (+14,3%). Het totaal aantal nieuwe hiv-diagnoses steeg licht naar 440 (+6%).
Hiv nog vaak te laat ontdekt
Bij hiv speelt bovendien dat veel mensen te laat in zorg komen. Dat is zorgelijk, zeker omdat Nederland de ambitie heeft om in 2040 tot nul nieuwe hiv-infecties te komen. Meer dan de helft van de heteroseksuele vrouwen (55%) en heteroseksuele mannen (52%) krijgt hun diagnose pas in een laat stadium. “Iedereen die weet dat die hiv heeft en behandeld wordt, geeft het virus niet meer door. Juist daarom is vroege opsporing cruciaal”, geeft Hanna Bos aan.
Extra inzet op preventie en bereik
Om de huidige stijging te keren blijft Soa Aids Nederland zich richten op het bereiken van jongeren en andere groepen met een grotere kans op soa’s en hiv. Ook zijn er initiatieven aangekondigd vanuit het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport op het gebied van soa-preventie, waaronder een campagne voor condoompromotie. Ook wordt gewerkt aan mogelijkheden om de toegang tot testen en PrEP-zorg via de Centra Seksuele Gezondheid verder te versterken.
Meer testen en PrEP nodig
“De stijgende lijn in soa diagnoses verrast ons niet: we zien deze al jaren en hebben samen met de overheid en zorg volop ingezet op preventie, testen en behandeling. Dat heeft effect, maar we vrezen dat het nog niet genoeg is,” aldus Bos. Volgens Soa Aids Nederland is extra inzet op preventie en testmogelijkheden noodzakelijk. Voorlichting is essentieel, maarer is meer nodig: toegang tot testen en preventieve middelen zoals PrEP moeten laagdrempeliger worden.
Volgens Soa Aids Nederland spelen waarschijnlijk meerdere factoren een rol in de stijgende soa-cijfers en de afname in testen. Enerzijds lopen mensen tegen beperkingen in de beschikbaarheid van zorg aan. Anderzijds is een mogelijke oorzaak dat het voorkomen van soa’s, waaronder het testen op soa’s, voor mensen minder urgent is geworden. Dat zien we ook terug in het afnemende condoomgebruik. Juist daarom zijn investeringen in voorlichting, testmogelijkheden en preventie belangrijk.
Bron: Soa Aids Nederland