MUNTENDAM – Stichting Uit met Autisme start vanaf september 2026 met het project Prikkelvriendelijk Midden-Groningen. Met steun van de gemeente Midden-Groningen gaat de stichting vrijetijdslocaties, verenigingen en vrijwilligers helpen om vrije tijd toegankelijker, voorspelbaarder en prikkelvriendelijker te maken voor mensen die snel overprikkeld raken.
De gemeente Midden-Groningen heeft voor het project een subsidie van € 5.000 toegekend. Het project loopt van september 2026 tot en met september 2027.
Veel mensen met autisme, NAH, epilepsie, dementie, PTSS, burn-outklachten of andere vormen van prikkelgevoeligheid willen graag meedoen in vrije tijd, sport, ontmoeting en cultuur. Toch lopen zij vaak tegen drempels aan. Denk aan harde muziek, onduidelijke ontvangst, drukte, wachttijden, felle verlichting, onverwachte veranderingen of het ontbreken van een rustige plek.
Stichting Uit met Autisme wil daar in Midden-Groningen praktisch verandering in brengen.
“Vrije tijd moet niet pas toegankelijk worden als iemand ter plekke vastloopt,” zegt Romano Sandee, directeur van Stichting Uit met Autisme. “Juist vooraf moet duidelijk zijn wat iemand kan verwachten. Dan kan iemand zelf bepalen: past deze activiteit of locatie bij mij, kan ik dit bezoek aan, of kies ik liever een ander moment?”
Locaties, verenigingen en vrijwilligers
Stichting Uit met Autisme publiceert normaal gesproken vooral informatie over vrijetijdslocaties die mensen zelfstandig kunnen bezoeken, zoals musea, dierentuinen, attractieparken, horeca en andere publieke locaties. Het reguliere verenigingsleven valt niet binnen de gebruikelijke publicatiescope van de website.
Dat betekent dat sportverenigingen, buurtverenigingen en andere lokale verenigingen geen publieksreview krijgen op Uit met Autisme. Wel kunnen zij binnen dit project gebruikmaken van de expertise van de stichting.
Voor verenigingen ligt de nadruk op kennisontwikkeling. Zij krijgen de mogelijkheid om een workshop te volgen en samen met Stichting Uit met Autisme een e-learning te ontwikkelen voor vrijwilligers. Daarmee kunnen vrijwilligers beter leren herkennen wat prikkels doen, hoe overprikkeling kan ontstaan en welke praktische keuzes helpen om activiteiten toegankelijker en voorspelbaarder te maken.
Zo wordt het project niet alleen een beoordelingstraject voor locaties, maar ook een leertraject voor het lokale verenigingsleven.
Ongeveer tien workshops
Binnen het project worden naar verwachting ongeveer tien workshops gegeven aan organisaties, verenigingen en locaties in Midden-Groningen. Tijdens deze workshops staat centraal wat prikkelverwerking betekent in de praktijk en hoe organisaties hun aanbod toegankelijker, voorspelbaarder en duidelijker kunnen maken.
Voor vrijetijdslocaties kan een workshop onderdeel zijn van een breder traject met audit, praktijktest of publieksinformatie. Voor verenigingen ligt de nadruk juist op het vergroten van kennis bij vrijwilligers en het ontwikkelen van een gezamenlijke e-learning die ook na afloop van het project bruikbaar blijft.
De workshops gaan onder meer over:
- Autisme en prikkelverwerking
- Voorspelbaarheid en duidelijke communicatie
- Ontvangst en begeleiding
- Geluid, licht, drukte en wachttijden
- Rustmogelijkheden en ontprikkelen
- Autonomie en eigen regie
- Praktische aanpassingen zonder grote verbouwing
- Het organiseren van prikkelvriendelijk aanbod
De insteek is nadrukkelijk praktisch. Het gaat niet alleen om bewustwording, maar vooral om toepasbare keuzes die vrijwilligers, medewerkers en organisatoren kunnen meenemen in hun eigen activiteiten.
Audits, publieksinformatie en praktijktesten
Naast de workshops worden ook audits en praktijktesten uitgevoerd. Bij een audit kijkt Stichting Uit met Autisme naar maximaal 57 parameters, zoals geluid, licht, drukte, wachttijden, voorspelbaarheid, rustmogelijkheden, communicatie en de mate waarin bezoekers zelf regie houden tijdens hun bezoek.
Audits en publieksreviews zijn bedoeld voor vrijetijdslocaties die binnen de publicatiescope van Uit met Autisme vallen. De uitkomst kan dan worden vertaald naar publieksinformatie op de website. Via symbolen en een stoplichtmethode kunnen bezoekers binnen ongeveer 30 seconden zien of een locatie waarschijnlijk bij hen past.
Voor verenigingen wordt geen publieksreview gepubliceerd. Daar ligt de focus op leren, verbeteren en het ondersteunen van vrijwilligers.
Daarnaast worden binnen het project prikkelarme praktijkmomenten of prikkelarme evenementen getest. Daarmee kunnen organisaties niet alleen leren wat in theorie helpt, maar ook ervaren wat in de praktijk werkt.
Mensen die interesse hebben om deel te nemen aan praktijktesten of prikkelarme evenementen kunnen zich aanmelden voor de nieuwsbrief via de website van Stichting Uit met Autisme.
Maximaal zeven organisaties intensiever begeleiden
Binnen het project kunnen naar verwachting maximaal zeven locaties, verenigingen of organisaties in Midden-Groningen kosteloos deelnemen aan een uitgebreider traject. Afhankelijk van het type organisatie kan dat bestaan uit:
- Een audit of praktijkbezoek door ervaringsdeskundigen
- Een rapport met praktische verbeterpunten
- Een workshop voor medewerkers of vrijwilligers
- Een prikkelarm praktijkmoment
- Advies over communicatie vooraf
- Advies over borging in reguliere activiteiten
- Betere informatie over prikkels, rust en toegankelijkheid
- Deelname aan de ontwikkeling van een e-learning voor vrijwilligers
Voor vrijetijdslocaties kan dit leiden tot publieksinformatie op Uit met Autisme. Voor verenigingen ligt de opbrengst vooral in kennis, bewustwording, betere voorbereiding en praktische handvatten voor vrijwilligers.
Daarbij gaat het niet alleen om het organiseren van een eenmalig prikkelarm moment. Het doel is dat organisaties structureel beter leren kijken naar toegankelijkheid, voorspelbaarheid en autonomie.
Midden-Groningen als voorbeeldgemeente
Stichting Uit met Autisme ziet Midden-Groningen als een logische plek om dit project lokaal te verdiepen. De stichting is zelf geworteld in Groningen en heeft inmiddels honderden locaties in Nederland, België en Duitsland beoordeeld op prikkeltoegankelijkheid.
Met het project wil de stichting laten zien dat toegankelijkheid niet altijd begint met grote verbouwingen. Vaak begint het met betere informatie, duidelijke verwachtingen, bewustwording, kleine aanpassingen en het serieus nemen van ervaringskennis.
“Een rustige ontvangst, duidelijke informatie vooraf of de mogelijkheid om even te ontprikkelen kan voor iemand het verschil maken tussen meedoen of thuisblijven,” aldus Sandee. “Dat geldt niet alleen voor musea of attracties, maar ook voor de sportclub, de buurtvereniging of een lokale activiteit.”
Oproep aan locaties, verenigingen en inwoners
Vrijetijdslocaties, culturele organisaties, horecalocaties, sportverenigingen, buurtverenigingen, dorpshuizen en andere organisaties in Midden-Groningen die interesse hebben in deelname, kunnen contact opnemen met Stichting Uit met Autisme.
Ook inwoners die interesse hebben in prikkelarme activiteiten, praktijktesten of prikkelvriendelijke evenementen kunnen zich melden of zich inschrijven voor de nieuwsbrief via de website.
Meer informatie:
www.uitmetautisme.nl
Bron: Romano Sandee