DEN HAAG, TER APEL – Het kabinet neemt per direct maatregelen om de veiligheid en de openbare orde rondom het aanmeldcentrum in Ter Apel te waarborgen. Nieuwe asielzoekers die nog niet kunnen instromen in het aanmeldcentrum, worden opgevangen in het voormalige DISA-pand (De Dienst Identificatie en Screening Asiel) op het terrein. Hiermee wordt het verblijf van groepen asielzoekers op het voorterrein beëindigd.
Het gebied rondom het aanmeldcentrum is aangewezen als veiligheidsrisicogebied, waardoor er preventief gefouilleerd kan worden. Daarnaast wordt het toezicht geïntensiveerd. De dagopvang in het DISA-pand gaat vanaf woensdag starten, met daarnaast de al bestaande nachtopvang in diverse gemeenten.
Vanwege een structureel tekort aan opvangplekken in het land geldt in Ter Apel sinds mei een gecontroleerde toegang. Dit leidde ertoe dat niet alle asielzoekers in Ter Apel konden worden opgevangen en op het voorterrein verbleven. De afgelopen weken hebben zich op het voorterrein diverse incidenten voorgedaan, waaronder opstootjes, intimidatie en twee steekincidenten. Deze overlast wordt veroorzaakt door een kleine, specifieke groep van veelal kansarme asielzoekers of personen van elders zonder asielaanvraag. Zij zetten het draagvlak onder druk en verpesten het voor de mensen die onze hulp nodig hebben. Er ligt een opdracht om de mensen die tot deze doelgroep behoren stevig aan te pakken. Vanwege zorgen over de veiligheid schortten het Rode Kruis en Vluchtelingenwerk Nederland afgelopen vrijdag hun hulpverlening op het voorterrein tijdelijk op.
Minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie): “Overlast, intimidatie en bedreiging door wie dan ook is onacceptabel, bij COA en in de openbare ruimte. Elk incident is er één te veel. Het is een basisvoorwaarde dat hulpverleners en medewerkers hun werk in een rustige en veilige omgeving kunnen uitvoeren. Met de betrokken partijen hebben we afspraken gemaakt om de rust op het terrein terug te brengen en de hulpverlening op een veilige manier te hervatten. Ik ben het Rode Kruis en Vluchtelingenwerk erkentelijk voor hun bijdrage in de afgelopen weken en de nieuw gemaakte afspraken. Deze maatregelen lossen de onderliggende problematiek echter niet op. Daarom wil ik nogmaals benadrukken dat de situatie in Ter Apel urgent en kritiek is en dat ik nogmaals alle gemeenten oproep om spoednoodopvanglocaties aan te bieden.”
Hieronder de brief van Bart van den Brink,Minister van Asiel en Migratie:
Na intensief overleg tussen het ministerie, het COA, de gemeente Westerwolde, de Politie en het Rode Kruis is besloten tot de volgende stappen:
– Dagopvang in DISA-pand: Nieuwe aanmelders die wachten op een opvangplek in het aanmeldcentrum worden voortaan opgevangen in het voormalige DISA-pand. Het COA organiseert aansluitend het busvervoer naar de noodnachtopvang in de regio om zwerfgedrag te voorkomen. Met het openen van het DISA-pand houden we de openbare ruimte beheersbaar.
– Scherper toezicht en handhaving: Voor het DISA-pand gelden strikte huisregels; bij overlast wordt de toegang ontzegd. Overlastgevend gedrag wordt niet getolereerd en zal waar mogelijk strafrechtelijk worden opgevolgd. Daarnaast wordt het terrein aangemerkt als veiligheidsrisicogebied, waardoor preventief fouilleren mogelijk wordt. Er worden extra camera’s geplaatst en er worden extra boa’s en COA-beveiligers ingezet.
De minister benadrukt dat deze lokale maatregelen noodzakelijk zijn voor de korte termijn, maar dat een duurzame oplossing vraagt om een lagere instroom, hogere terugkeer, een snellere uitstroom naar gemeentelijke huisvesting en een goede uitvoering van de spreidingswet.
Aanleiding
Het COA heeft op 20 mei jl. het besluit moeten nemen om over te gaan tot gecontroleerde toegang voor de opvanglocatie in Ter Apel, vanwege de aanhoudende druk op deze locatie en het tekort aan opvangplekken. Hierdoor is het niet mogelijk om asielzoekers vanuit Ter Apel voldoende door te laten stromen naar locaties elders in Nederland. Vanwege deze structurele tekorten aan reguliere opvangplekken zijn verschillende oproepen gedaan aan alle Nederlandse gemeenten om noodopvangplekken te openen. Deze dringende oproep doe ik hierbij nogmaals.
Door de gecontroleerde toegang wordt niet iedereen die zich aanmeldt direct toegelaten. Er wordt gewerkt met een kwetsbaarheidstoetsing. Dit houdt in dat de meest kwetsbare personen (zoals gezinnen met kinderen en minderjarigen) toegang krijgen tot het aanmeldcentrum.
Door deze gecontroleerde toegang is de situatie ontstaan dat asielzoekers die niet in aanmerking komen voor opvang op grond van de kwetsbaarheidstoets tijdelijk op het voorterrein bij de opvanglocatie verblijven. Zij worden wel geregistreerd. Deze groep had in de afgelopen weken een omvang van enkele tientallen tot maximaal 140 per dag. Voor hen is nachtopvang georganiseerd in gemeenten in de omgeving. Het Rode Kruis heeft vanaf 20 mei jl. hulp geboden aan deze groep mensen door het uitdelen van water, maaltijden en dekens, maar ook door het geven van beschutting en het zorgen voor nachtopvang. Vluchtelingenwerk Nederland informeerde de arriverende asielzoekers over de situatie op het voorterrein en over de asielprocedure. Ik ben de betreffende gemeenten en beide organisaties zeer erkentelijk voor de hulp die zij hebben geboden.
Incidenten
In de afgelopen zeven weken hebben verschillende incidenten plaatsgevonden op het voorterrein in Ter Apel. Er was sprake van opstootjes, vechtpartijen, intimidatie en tweemaal een steekincident. De overlast werd veroorzaakt door een kleine groep mensen, vaak met een kansarme asielaanvraag, die op de locatie Ter Apel verbleef of mensen van elders zonder een asielaanvraag.
Er zijn verschillende maatregelen genomen om de veiligheid van de hulpverleners, medewerkers en asielzoekers te kunnen borgen. Om de druk op de opvang en daarmee het risico op incidenten te verkleinen is de oproep gedaan aan gemeenten in Nederland om over te gaan tot het openen van spoednoodopvanglocaties, is meer inzet gevraagd van de politie in Westerwolde, is extra capaciteit ingezet van de beveiligers die worden ingehuurd door het COA en is nachtopvang georganiseerd in meerdere gemeenten in Drenthe, Groningen en Overijssel. De gemeente heeft boa’s ingezet. Dit heeft er helaas niet voor gezorgd dat de situatie in Ter Apel structureel verbeterd is.
Hulpverleners van het Rode Kruis en Vluchtelingenwerk Nederland voelden zich niet langer veilig om hun werk te doen en hebben in de avond van 10 juli de hulpverlening op het voorterrein voorlopig stopgezet. Een situatie die ik ten zeerste betreur.
Maatregelen
Overlast, intimidatie en bedreiging door wie dan ook is onacceptabel, bij COA en in de openbare ruimte. Veiligheid is de eerste voorwaarde om hulp te kunnen verlenen. In de afgelopen dagen is er veelvuldig overleg geweest tussen alle betrokken partijen om te komen tot een situatie waarin iedereen op een veilige manier zijn werk en taken kan uitvoeren. Gezamenlijk zijn het ministerie, het COA, de gemeente Westerwolde, het Rode Kruis, de politie, het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) en de Dienst Identificatie en Screening Asielzoekers (DISA) tot een aantal nieuwe afspraken gekomen.
Het gebied rond het aanmeldcentrum, waaronder het voorterrein, is aangemerkt als veiligheidsrisicogebied. Verder zijn er tijdelijk twee boa’s extra beschikbaar. Daarnaast worden extra beveiligingscamera’s ingezet en is preventief fouilleren mogelijk.
Om te voorkomen dat asielzoekers die net aankomen in Ter Apel in onveiligheid verkeren vanwege overlast door anderen, worden deze nieuwe asielzoekers overdag opgevangen in het (voormalig) DISA-pand van het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) op het aanmeldterrein., Deze dagopvang is daarmee bedoeld voor asielzoekers die als gevolg van de gecontroleerde toegang in Ter Apel nog geen opvangplek bij het COA krijgen. Dit heeft als resultaat dat asielzoekers die aankomen in Ter Apel niet op het voorterrein zullen verblijven, maar in- en bij het DISA-pand dat op een apart deel van het terrein gevestigd is. Hierbij gelden de volgende werkafspraken.
Ten aanzien van de veiligheid worden vier extra beveiligers via het COA ingezet in het (voormalige) DISA-pand, waarvan twee toezicht houden en twee zich richten op de toelating. Het COA zorgt voor het vervoer van en naar de noodnachtopvang vanaf het (voormalige) DISA-pand, om te voorkomen dat mensen gaan zwerven in de omgeving. Het Rode Kruis en Vluchtelingewerk Nederland hebben op basis van hun expertise de ruimte om kwetsbaarheid te beoordelen van de asielzoekers die overdag in het DISA-pand worden opgevangen. Afgesproken is dat in die situaties het oordeel van het Rode Kruis leidend is. Op basis daarvan biedt het COA opvang aan deze personen.
Het Rode Kruis stelt huisregels op in afstemming met het COA. Hierin zal ook het gedrag en de situaties worden beschreven waarin de toegang kan worden ontzegd. Overlastgevend gedrag wordt niet getolereerd en zal waar mogelijk strafrechtelijk worden opgevolgd.
Tot slot
Ik ben alle betrokken partijen zeer erkentelijk voor hun hulp en constructieve bijdrage om te komen tot een oplossing voor de situatie in Ter Apel, in het bijzonder de gemeente Westerwolde, het Rode Kruis en Vluchtelingenwerk Nederland voor hun aanhoudende steun en hulp. Om te komen tot een structurele oplossing zijn verschillende maatregelen essentieel. Naast de reeds ingezette maatregelen om meer grip op migratie te krijgen door verlaging van de instroom en versnelde en effectieve terugkeer met bijzondere aandacht voor overlastgevende en criminele vreemdelingen, blijf ik me inzetten voor fatsoenlijke opvang en de uitvoering van de Spreidingswet. Ook is snelle doorstroming van statushouders naar gemeentelijke huisvesting van belang. Het is hierbij cruciaal dat eenieder in veiligheid het werk uit kan voeren.
Bron: Ministerie van Justitie en Veiligheid