ONSTWEDDE, EEMSHAVEN, TERNEUZEN – Hieronder leest u een ingezonden artikel van Tjeerd Palstra, van Verenigd Front Groningen Kern Gezond, met als titel: Onze regering heeft zichzelf schaakmat gezet.
Onze regering heeft zichzelf in een lastige positie gebracht in de zoektocht naar geschikte locaties voor de vestiging van kerncentrales. Uit uitgebreid onderzoek zouden Terneuzen (Zeeland) en de Eemshaven (Groningen) nog de enige reële opties zijn voor de bouw van grootschalige kerncentrales. Een recent advies van TenneT zet dit echter onder druk. TenneT adviseert de regering om in plaats van vier grote kerncentrales te kiezen voor zes kleinere modulaire kerncentrales.
Voor Terneuzen geldt dat de verwachte energievraag in de regio onvoldoende is, terwijl er bovendien technische uitdagingen bestaan bij de realisatie en ingebruikname van een kerncentrale. Het oplossen van deze knelpunten zou aanzienlijke investeringen vergen. Ook de Eemshaven kent belangrijke beperkingen. Zo ligt deze locatie in de nabijheid van het aardbevingsgebied, wat vragen oproept over de stabiliteit van de ondergrond. Daarnaast zou de lozing van koelwater in de Waddenzee, een UNESCO-werelderfgoed, negatieve gevolgen kunnen hebben voor de kwetsbare flora en fauna.
Verder fungeert de Eemshaven als aanvoer- en opslaglocatie voor militair materieel, waaronder wapens, munitie en onderdelen. In de huidige geopolitieke context kunnen kerncentrales bovendien als strategisch doelwit worden beschouwd, waarbij in conflictsituaties het internationaal oorlogsrecht niet altijd wordt gerespecteerd. Ook lokaal is er aanzienlijke weerstand: burgers, gemeenten en provincies spreken zich uit tegen de komst van kerncentrales in Groningen. De provincie heeft, in overleg met het Rijk, juist ingezet op alternatieve energiebronnen zoals wind op zee en waterstof. Groningen wil niet fungeren als nucleaire energiehub, maar richt zich op een stabiele en betaalbare energievoorziening voor haar inwoners en bedrijven.
Daarbij blijft het uitgangspunt dat de energieprijzen beheersbaar en betaalbaar moeten zijn. Daarnaast is in 2021 door de heer Rutte en in 2025 door mevrouw Hermans herhaaldelijk toegezegd dat er geen kerncentrales in de Eemshaven zullen komen. Ook heeft de Tweede Kamer in maart 2025 de motie-Beckerman aangenomen, waarin de komst van kerncentrales in de Eemshaven wordt afgewezen. In een democratische rechtsstaat wordt verwacht dat dergelijke aangenomen moties worden gerespecteerd.
De regering bevindt zich daarmee in een complexe situatie, mede veroorzaakt door beleidskeuzes uit het verleden, beperkte technische uitvoerbaarheid en een sterke focus op beleidsambities die niet altijd aansluiten bij de praktijk. Het recente advies van TenneT lijkt een verschuiving te suggereren richting kleinere modulaire kerncentrales. Dergelijke installaties bestaan echter in Europa nog niet op commerciële schaal. Bovendien kan de term “klein” misleidend zijn: ook deze installaties hebben een aanzienlijke fysieke omvang, vergelijkbaar met bestaande kerncentrales zoals Borssele.
Er bestaan verschillende concepten, waaronder de RR-SMR (Rolls-Royce SMR, circa 460 MW), de BWRX-300 (circa 300 MW), en kleinere ontwerpen zoals Allseas (circa 50 MW). Daarnaast wordt ook gewerkt aan de Nederlands-Franse Thorizon MSR (circa 100 MW), een innovatieve gesmolten-zoutreactor die nog in de ontwikkelfase verkeert en naar verwachting nog vele jaren onderzoek en ontwikkeling vereist voordat toepassing mogelijk is.
Een belangrijk aandachtspunt is dat een groter aantal kleinere reactoren ook leidt tot een grotere hoeveelheid radioactief afval. Volgens Palstra ligt er bovendien een verantwoordelijkheid bij provincies die dergelijke installaties zouden willen huisvesten, zoals Overijssel, Gelderland en Drenthe, om ook zorg te dragen voor de gevolgen daarvan. Het uitgangspunt daarbij is dat lusten en lasten in balans moeten zijn en niet eenzijdig op andere regio’s mogen worden afgewenteld. Tegelijkertijd is er na bijna vijftig jaar nog altijd geen definitieve, breed gedragen oplossing voor de eindberging van radioactief afval.
Tjeerd Palstra, voorzitter van Verenigd Front GDFO Kerngezond, wenst de regering wijsheid toe bij de te nemen besluiten. Tegelijkertijd is zijn standpunt helder: geen kerncentrale in de Eemshaven — nu niet, en in de toekomst niet.
Bron en foto’s: Tjeerd Palstra
