VEELE – Ongeveer 400 mensen kwamen maandagavond naar de informatiebijeenkomst over de stikstofplannen van landbouwminister Jaimi van Essen bij Bruggers in Veele. Boeren, ondernemers en andere belangstellenden kregen uitleg over de mogelijke gevolgen voor de agrarische sector. Volgens Agractie moet de stikstofbrief van tafel.
Jan Venneman van Agractie ging in op de plannen en de informatiebijeenkomsten die door heel Nederland worden gehouden. Hij is kritisch over de grote rol van stikstofmodellen en vindt dat meer moet worden gekeken naar de daadwerkelijke toestand van natuurgebieden en factoren als waterhuishouding, beheer en bodem. Ook waarschuwde hij voor mogelijke zonering rond Natura 2000-gebieden. Boeren die investeren in emissiereductie moeten volgens Venneman zekerheid krijgen dat zij hun bedrijf kunnen voortzetten. Een ander belangrijk punt is de vergunningverlening. Wanneer boeren grote bedragen moeten investeren om hun emissies te verminderen, moet volgens Venneman duidelijk zijn wat zij daarvoor terugkrijgen. Agractie vindt dat ondernemers die aan de eisen voldoen ook daadwerkelijk juridisch perspectief moeten krijgen om hun bedrijf voort te zetten.
Voor Venneman zit het probleem daarom niet alleen in afzonderlijke percentages of deadlines. Agractie vindt dat de gekozen systematiek fundamenteel anders moet. ‘Een slechte brief moet je niet een beetje aanpassen, die moet van tafel’, is de boodschap waarmee de landbouworganisaties tijdens de bijeenkomsten door Nederland trekken.
Theo Middelveld, bedrijfsadviseur Melkveehouderij bij Trippel AAA accountants, één van de agrarische accountantskantoren van Noord Nederland – liet met een rekentool en praktijkvoorbeelden zien wat de reductieopgaven financieel voor bedrijven kunnen betekenen. Aanpassingen aan stallen en bedrijfsvoering kunnen volgens hem grote investeringen vragen. Volgens Middelveld kunnen de financiële gevolgen per bedrijf sterk verschillen. Een ondernemer kan bijvoorbeeld te maken krijgen met investeringen in de stal, technische maatregelen of aanpassingen van de bedrijfsvoering. De belangrijkste vraag is volgens hem dan ook niet alleen óf een bepaalde reductie technisch haalbaar is, maar ook of een bedrijf die investering financieel kan dragen.
Daarbij wees Middelveld op de verhouding tussen de investering en het verdienvermogen van een boerenbedrijf. Wanneer grote bedragen nodig zijn om aan nieuwe eisen te voldoen, moet volgens hem worden bekeken of een ondernemer die kosten vanuit zijn bedrijfsvoering kan terugverdienen.
Kan een bedrijf de noodzakelijke investeringen niet zelf financieren, dan ontstaat volgens Middelveld het risico dat boeren steeds afhankelijker worden van subsidies, compensaties en andere financiële ondersteuning. Hij omschreef dit tijdens de bijeenkomst als het gevaar dat bedrijven ‘aan het infuus van de overheid’ komen te liggen. Hij waarschuwde daarnaast dat het verdwijnen van boeren gevolgen kan hebben voor de Nederlandse voedselproductie.
Geesje Rotgers van Stichting Agri Facts (STAF) behandelde onder meer gewasbeschermingsmiddelen en de akkerbouw. Bezoekers kregen een sheet te zien over de Europese Harmonised Risk Indicator (HRI) voor gewasbeschermingsmiddelen. Volgens de door Rotgers gepresenteerde cijfers is de Nederlandse indicator sinds 2011 sterk gedaald: bij de meting over 2023 zou sprake zijn van een verbetering van circa 80 procent. Voor 2024 wees zij erop dat Nederland volgens de getoonde vergelijking ongeveer 20 procent lager uitkwam dan het Europese niveau.
Rotgers waarschuwde daarnaast voor wat zij ‘alarmistische framing van NGO’s’ noemt. Volgens haar wordt bij het aantreffen van een gewasbeschermingsmiddel soms groot alarm geslagen, terwijl het om uiterst kleine hoeveelheden kan gaan die alleen met zeer gevoelige meetapparatuur zijn vast te stellen. Haar boodschap daarbij: dat een stof meetbaar is, betekent niet automatisch dat een wettelijke of gezondheidskundige norm wordt overschreden.
Daarnaast ging Rotgers in op juridische procedures en handhavingsverzoeken van milieuorganisaties. Ze presenteerde onderzoek naar financiering en onderlinge relaties van organisaties en fondsen rond landbouw, natuur en milieu. Daarbij kwamen onder meer MOB van Johan Vollenbroek en Extinction Rebellion ter sprake. Rotgers wees ook op financiële belangen van betrokken partijen in mediabedrijven en stelde vragen over mogelijke invloed op het maatschappelijke debat.
Jeroen van Maanen van de Nederlandse Melkveehouders Vakbond (NMV) benadrukte dat melkveehouders zekerheid nodig hebben voordat zij grote investeringen doen. Volgens hem kunnen de gevolgen bovendien doorwerken naar loonwerkers, mechanisatiebedrijven, transporteurs en andere bedrijven die afhankelijk zijn van de landbouw.
De vier sprekers belichtten het stikstofdossier ieder vanuit een andere invalshoek, maar de centrale boodschap van de avond was dezelfde: boeren moeten toekomstperspectief en zekerheid krijgen. Agractie vindt dat de huidige stikstofbrief daarvoor onvoldoende basis biedt en daarom van tafel moet.
Aike Godlieb
