Digitale oplichting en betalingsfraude komen in Nederland steeds vaker voor, en de noordelijke provincies zijn geen uitzondering. Er zijn al verschillende initiatieven gestart om de bevolking te waarschuwen. Maar de oplichters worden ook steeds slimmer en weten nog altijd onder valse voorwendselen geld buit te maken.
Onder betalingsfraude vallen alle vormen van oplichting waarbij criminelen geld afhandig maken van nietsvermoedende consumenten. Ze doen zich bijvoorbeeld voor als betrouwbare partij en contacteren slachtoffers via e-mail, briefpost, WhatsApp of een telefoon. Daarbij gebruiken ze echte logo’s van bijvoorbeeld een bank, energiemaatschappij of zelfs de belastingdienst. Consumenten wordt dan ook op het hart gedrukt voorzichtig te zijn wanneer ze online betalingen uitvoeren. Bijvoorbeeld door het controleren van een website waar ze iets kopen, het gebruiken van casino’s veiligste betaalmethode en een aanbieder zorgvuldig controleren van het rekeningnummer bij het betalen van een rekening.
Volgens onderzoek van de Consumentenbond is phishing via e-mail de meest gebruikte methode voor betaalfraude. Maar liefst 36% van de ondervraagden kreeg hiermee te maken. Bij phishing worden consumenten door misleidende berichten overgehaald om persoonlijke gegevens, inloggegevens en zelfs pincodes te delen. De criminelen doen zich bijvoorbeeld voor als een bank of internetprovider en weten aan de hand van een gelikte e-mail een betrouwbare indruk te maken. De impact op de slachtoffers is vaak groot. Ze zijn bestolen van geld en vooral bij mensen die krap bij kas zitten heeft dat grote gevolgen. Daarnaast is er ook sprake van schaamte. Slachtoffers voelen zich beetgenomen en geven zichzelf regelmatig de schuld. Maar de daders van betalingsfraude zijn vaak erg listig en uit de cijfers blijkt wel dat het in feite iedereen kan overkomen.
Internetcriminelen gebruiken verschillende methodes om goedbedoelende burgers geld afhandig te maken. Ze doen zich bijvoorbeeld voor als deurwaarder of incassobureau. In dreigende bewoordingen bevelen ze om een bepaald bedrag over te maken, omdat er anders ernstige gevolgen zijn. Het gaat bijvoorbeeld zogenaamd om achterstallige belastingen of een niet betaalde energierekening. Om de ontvanger onder druk te zetten wordt een krappe tijdslimiet gehanteerd, soms van slechts 2 dagen.
Bij veel inwoners van Noord-Nederland ontbreekt de kennis om neppe e-mails en betalingsverzoeken te herkennen. Doordat criminelen steeds handiger worden, blijkt dat zelfs voor experts van fraude nog weleens lastig. Maar er zijn wel degelijk manieren om erachter te komen. In de berichten en verzoeken doen oplichters zich vaak voor als een bekende instantie. Als de ontvanger het niet vertrouwt, luidt het advies om contact op te nemen. Gebruik daarvoor niet het telefoonnummer of andere gegevens die in de brief of e-mail staan. Ga in plaats daarvan naar de website van de instantie en neem via een van de aangeboden kanalen contact op en vraag opheldering over het betaalverzoek.
Er zijn ook verzoeken aan banken om de transacties beter te controleren en consumenten op die manier te beschermen. Er zijn wel initiatieven voor genomen, maar tot dusver heeft dat niet geleid tot een automatisch systeem dat verdachte betalingen automatisch onderschept. In de kleine gemeenschappen in Noord-Nederland zijn er gelukkig wel lokale initiatieven. Het is een uitstekend voorbeeld van de gemeenschapszin in de West-Groningen. De initiatieven zijn vooral gericht op voorlichting geven aan consumenten die minder kennis hebben over de gevaren van phishing. Door informatie te delen wordt het bewustzijn vergroot en weten mensen hoe ze zich beter kunnen wapenen tegen betalingsfraude.