Brent olie speelt nog altijd een grote rol in transport, industrie en de productie van allerlei goederen. Toch wordt op steeds meer plekken gezocht naar alternatieven die een deel van die vraag kunnen overnemen.
Olie verdwijnt waarschijnlijk niet in één keer
Wie de actuele brent olie koers volgt, kijkt naar een grondstof die diep verweven is met de wereldeconomie. Ruwe olie wordt verwerkt tot benzine, diesel en kerosine, maar ook tot grondstoffen voor bijvoorbeeld kunststoffen, verf en chemicaliën.
Daarom is het lastig om één vervanger voor Brent olie aan te wijzen. Waarschijnlijk zal olie stap voor stap terrein verliezen aan verschillende energiebronnen en technologieën. Bij personenauto’s kan elektriciteit een grotere rol krijgen, terwijl voor vliegtuigen, schepen en zware industrie weer andere oplossingen nodig zijn.
Hoe snel die verandering gaat, zal bovendien per land verschillen. Een land met veel goedkope zonne-energie heeft andere mogelijkheden dan een regio die sterk afhankelijk is van olieproductie of waar het elektriciteitsnet minder ontwikkeld is.
Elektrische auto’s kunnen het benzineverbruik drukken
Op de weg is de verandering al goed zichtbaar. Elektrische auto’s hebben geen benzine of diesel nodig en kunnen daardoor rechtstreeks invloed hebben op de vraag naar olie.
Dat effect wordt groter wanneer elektrische auto’s een groter deel van het totale wagenpark vormen. Eén elektrische auto maakt wereldwijd nauwelijks verschil. Miljoenen elektrische auto’s die dagelijks worden gebruikt, kunnen samen wel een flinke hoeveelheid brandstof vervangen.
Er zijn nog praktische obstakels. Niet overal staan voldoende laadpunten en voor sommige automobilisten blijven de prijs, actieradius en laadtijd belangrijke punten. Tegelijkertijd ontwikkelen batterijen en laadtechnologie zich verder. Daardoor kan elektrisch rijden voor steeds meer mensen een gewone keuze worden in plaats van iets nieuws.
Vrachtwagens vragen om andere oplossingen
Een kleine personenauto elektrisch laten rijden is iets anders dan een vrachtwagen die zware lading over honderden kilometers vervoert. Grote batterijen nemen ruimte in en voegen gewicht toe. Dat kan ten koste gaan van de hoeveelheid vracht die meegenomen kan worden.
Voor kortere routes kunnen elektrische vrachtwagens toch interessant zijn. Denk aan voertuigen die iedere avond terugkeren naar hetzelfde distributiecentrum en daar kunnen opladen.
Voor lange afstanden worden daarnaast andere mogelijkheden onderzocht. Waterstof is daar een voorbeeld van. Het voordeel is dat een voertuig relatief snel kan tanken. De productie en distributie van waterstof zijn echter nog duur en vragen om nieuwe infrastructuur.
De luchtvaart blijft een lastige sector
Een vliegtuig heeft veel energie nodig, terwijl het gewicht zo laag mogelijk moet blijven. Een enorme batterij meenemen is daarom bij lange vluchten niet erg praktisch.
Duurzamere vliegtuigbrandstoffen kunnen hier een tussenoplossing bieden. Deze brandstoffen kunnen bijvoorbeeld worden gemaakt uit afvalstoffen, gebruikte oliën of andere grondstoffen. Ze zijn bedoeld om een deel van de traditionele kerosine te vervangen zonder dat de hele luchtvaartvloot direct opnieuw ontworpen hoeft te worden.
Op langere termijn kunnen synthetische brandstoffen eveneens een rol spelen. Daarvoor is wel veel energie nodig. Hun toekomst hangt dus sterk samen met de beschikbaarheid van goedkope, schone elektriciteit.
Schepen hebben meerdere routes om uit te kiezen
Ook grote vrachtschepen zijn moeilijk volledig op batterijen te laten varen. Ze leggen enorme afstanden af en moeten daarbij zoveel mogelijk containers kunnen meenemen.
De scheepvaart kijkt daarom naar verschillende brandstoffen. Methanol, ammoniak, waterstof en biobrandstoffen worden allemaal onderzocht of al op beperkte schaal gebruikt. Iedere optie heeft eigen voor- en nadelen op het gebied van kosten, opslag, veiligheid en uitstoot.
Daar komt bij dat schepen lang meegaan. Een rederij die vandaag een nieuw containerschip bestelt, kan datzelfde schip over twintig jaar nog gebruiken. De keuzes die nu worden gemaakt, kunnen daardoor lang invloed houden op het brandstofverbruik van de sector.
Meer groene stroom kan olie indirect vervangen
Zonnepanelen en windmolens vervangen een vat Brent olie niet rechtstreeks. Toch kunnen ze helpen om het gebruik van olie terug te dringen.
Wanneer veel goedkope elektriciteit beschikbaar is, wordt het makkelijker om andere activiteiten elektrisch te maken. Auto’s kunnen ermee worden opgeladen en gebouwen kunnen bijvoorbeeld elektrische warmtepompen gebruiken. Groene stroom kan ook worden ingezet voor de productie van waterstof of synthetische brandstoffen.
De ontwikkeling van elektriciteitsnetten en energieopslag is daarbij minstens zo belangrijk als het bouwen van nieuwe wind- en zonneparken. Stroom moet immers beschikbaar zijn op het moment en de plaats waar mensen en bedrijven die nodig hebben.
Ook de industrie moet alternatieven vinden
Olie wordt niet alleen verbrand. Raffinaderijen leveren grondstoffen voor talloze producten die we dagelijks gebruiken. Denk aan verpakkingen, synthetische stoffen, smeermiddelen en verschillende chemicaliën.
Recycling kan de behoefte aan nieuwe fossiele grondstoffen verminderen. Daarnaast wordt gewerkt aan materialen op basis van planten, afvalstromen en andere hernieuwbare bronnen.
Dit deel van de overgang krijgt minder aandacht dan elektrische auto’s, maar is wel belangrijk. Zelfs als bijna alle auto’s ooit elektrisch rijden, kan er nog steeds vraag naar olie bestaan vanuit de industrie.
Waarschijnlijk komt er geen enkele opvolger
De toekomst na olie zal waarschijnlijk niet draaien om één nieuwe brandstof. Elektriciteit kan sterk worden in personenvervoer, terwijl waterstof mogelijk nuttiger wordt voor bepaalde industriële processen. Schepen kunnen methanol of ammoniak gebruiken en vliegtuigen kunnen gedeeltelijk overstappen op alternatieve brandstoffen.
Brent olie kan daardoor nog lange tijd onderdeel blijven van de energiemix, maar met een andere positie dan vandaag. De belangrijkste vraag is uiteindelijk niet welke energiebron olie volledig zal vervangen. Het gaat er vooral om hoeveel verschillende alternatieven samen van de huidige vraag naar olie kunnen overnemen.